In deze Bijbelstudie hebben we het over de vraag: ‘Mogen we alleen psalmen zingen?’. Dit doen we naar aanleiding van Efeze 5:15-21. Daar horen we Paulus aan de Efeziërs, aan de gelovigen, aan de heiligen, maar ook aan de kerk van alle tijden en plaatsen zeggen:
‘Ziet dan hoe gij voorzichtiglijk wandelt, niet als onwijzen, maar als wijzen. De tijd uitkopende daar de dagen boos zijn. Daarom wees niet onverstandig, maar verstaat welke de wil des Heeren is. En wordt niet dronken in wijn waarin overdaad is, maar wordt vervuld met den Geest. Sprekende onder elkander met psalmen en lofzangen en geestelijke liedekens, zingende en psalmende den Heeren in uw hart; dankende allen tijd over alle dingen God en den Vader in den Naam van onzen Heere Jezus Christus; elkander onderdanig zijnde in de vreze Gods.’
In Efeze 5 gaat Paulus dus in de verzen 15 tot en met 21 verder op het voorgaande, waarin we hoorden over het belang om van de duisternis overgezet te zijn in het licht van Christus. En om in dat licht van Christus te leven en te wandelen, op te staan uit die slaap van de zonden, zegt Paulus: ‘Ziet dan hoe gij voorzichtiglijk wandelt, niet als onwijzen (of als dwazen), maar als wijzen.’
De tijd uitkopen
‘De tijd uitkopende’, dat betekent dat je er goed van doordrongen bent dat je leeft in genadetijd; dat je leeft in de voorbereidingstijd op de eeuwigheid die aanstaande is. Dat het gaat om gekochte en om betaalde tijd. Uiteindelijk dat de minuten van de tijd gebruikt worden tot heil en welzijn van jezelf en van elkaar, in een leven gericht op God en op Zijn Woord.
Paulus zegt: ’de tijd uitkopende, daar de dagen boos zijn’. Dus een en al voorzichtigheid. De klok loopt. Het klokje is gaan tikken bij de schepping in het paradijs. Weet dat de tijd een gave is van God. Gebruik die tijd op de juiste manier. Niet door te slapen in de zonde, waardoor je uiteindelijk dood bent voor de stem van God. Want welke vorm van zonde er ook doordringt in ons hart en in ons leven, onthoud één ding: als wij bijvoorbeeld verkeerde muziek luisteren of verkeerde dingen doen, op welk gebied ook, dan verdwijnt Gods stem uit ons geweten. Dan wordt het slaap, het wordt een dodelijke rust.
Wees niet onverstandig
En wat is het daarom ook een grote en heerlijke genade, zoals we bijvoorbeeld bij David lezen in het Oude Testament: ‘toen sloeg hem zijn hart’. Wat is het belangrijk om teer te leven, om waakzaam te leven. Vooral ook als het gaat over de verleidingen van de zonde, omdat uiteindelijk die kiemen in ons hart, zitten. Deze oproep is erop gericht dat het nieuwe leven mag overheersen, boven mag liggen.
Paulus gaat er vervolgens nog dieper op in. Hij legt uit hoe die voorzichtige wandel, door alsmaar de tijd uit te kopen, er dan uitziet. Want hij zegt: “wees niet onverstandig, maar verstaat welke de wil van de Heere is”. Hij doet dus een oproep, zodat je mag verstaan, dat het er uiteindelijk om gaat dat je je tijd besteedt volgens de wil van de Heere en dat dit ook uit je levenswijze blijkt. Daarom vervolgt hij: “En wordt ook niet dronken in wijn”, want
wat komt daar uiteindelijk van goeds van? Denk aan koning Ahasveros in het boek Esther. Uiteindelijk, als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan. Nee, word niet dronken in wijn waarin overdaad is. Overdaad, dat wil zeggen: gooi alle remmen los, leef losbandig! Door te veel alcohol te gebruiken, verdwijnt eveneens de stem van God uit je hart, uit je ziel, uit je geweten.
Wat dan wel?
Nee, maar wat dan wel? Wat allemaal niet mag is duidelijk, maar wat dan wel? Lieve gelovigen, heiligen te Efeze, kinderen van God van alle tijden, waar dan ook ter wereld: ‘word vervuld met de Geest’. Maar ja, hoe word je dan vervuld met de Geest? Betekent dat een hulpmiddel tegen ‘alle remmen los’? Nee, word vervuld met de Geest.
Ja, maar hoe werkt dat dan? Hoe word je nu vervuld met de Geest? Dat gaat Paulus verder uitleggen: ‘Sprekende onder elkander met psalmen en lofzangen en geestelijke liederen. Zingende en psalmende den Heere in uw hart.’
Dat is wel heel bijzonder, hè? Dus, wees niet onverstandig, verstaat welke de wil van de Heere is, word niet dronken in wijn, waarin overdaad is, maar word vervuld met de Geest. En dan volgt er een dubbele punt, een opsomming. En als eerste: Sprekende onder elkaar.
Nou, ‘sprekende’ is uiteindelijk wel bijzonder, hè? In Lukas 2 lezen we ook, dat de engelen zeggen: ‘Ere zij God in de hoogste hemelen en vrede op aarde in de mensen een welbehagen.’ Sprekende onder elkaar met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen. Zingende en psalmende de Heere in uw hart.
Betekent dat dit dus het perspectief is? Word vervuld met de Geest, met de woorden van de psalmen, met de woorden van de lofzangen, met de woorden van de geestelijke liederen. En is het ook niet Jacobus in het vijfde hoofdstuk vers 13a dat hij zegt: ‘Is iemand onder u in lijden, laat hij bidden. Is iemand goed van moed, dat hij of zij psalmzingt. Is iemand krank onder u, dat hij tot zich roepe de ouderlingen van de gemeente, dat ze over hem bidden hem zalvende met olie in de naam van de Heere, en het gebed des geloofs zal de zieke behouden en de Heere zal hem oprichten en zo hij zonde gedaan zal hebben, het zal hem vergeven worden.’
Maar dan in bijzonder: is iemand goedsmoeds , dat hij psalmzingt. En over dat zingen, daar staat, (dat heb ik ook aan het begin gezegd), alleen psalmen zingen. Laten we daarom op het zingen eens ingaan.
Zingen
U eert God al zingend met uw adem, uw lijf en uw ziel, met de psalmwoorden die God Zelf daarvoor heeft gegeven. Daar verheugt God Zich in. Zelfs de Heere Jezus heeft voor de liturgie geen nieuwe liederen gemaakt.
Nee, Hij zong met zijn discipelen in de nacht in welke Hij verraden werd. Dit betreffen de psalmen 113 tot en met 118. Ja, maar Paulus zegt toch heel wat anders.
Ook hier in Efeze: ‘Sprekende onder elkaar met psalmen en lofzangen en geestelijke liedekens, zingende en psalmende de Heere in uw hart’. Nou luisteraars, ik geef eerlijk aan u en aan jou toe waar we mee bezig zijn met het zingen van psalmen. Ja, laat ik het maar eerlijk zeggen.
Als u mij op zijn kop zou houden, dan kon het hele liederenschap van de kerk der eeuwen eruit rollen. Ik zing met hartelust naast psalmen allerlei gezangen en liederen. Ja, thuis of achter het harmonium in de kerk.
Je uitzingen voor God, het woord van binnenuit in je hart gegeven. Je voelt het in je hele lijf. Wanneer je zingt, wat gebeurt er dan allemaal? Wat zet zich allemaal in beweging? Via je neus worden je longen met lucht gevoeld. Je buikspieren gebruik je, je rugspieren, je mond, je huig, je tong, je stembanden, je lijf als klankkast. Om nog maar te zwijgen van wat het alleen of samen zingen bij God en de ander teweeg kan brengen.
Maar wat betekent dat nou, die psalmen en lofzangen en geestelijke liedekens die Paulus zelf in de Schrift noemt? Nou, in het boek van de psalmen, in het Oude Testament, blijken deze genoemde psalmen en lofzangen en geestelijke liedekens gewoon synoniemen van elkaar, die dus allemaal hetzelfde beginnen. Kijk maar naar die psalmopschriften in het Oude Testament, die beginnen gewoon met een psalm, een lied, een lofzang en lees alle 150 psalmopschriften er maar op na.
En er blijkt nog veel meer: je hebt een gebed van de verdrukte, een onderwijzing, een gouden kleinood. Dus ja, ondanks ons huidige christelijke levensgevoel, kom ik tot de volgende conclusie. Psalmen en lofzangen en geestelijke liedekens betreffen het boek van de Psalmen.
Gezangen en liederen
De vraag rijst dan: hoe zit het met al die gezangen en liederen? Nou, ik zing ze naar hartelust, wanneer ze in woord en stijl gegrond zijn op Gods Woord. We kennen in de Bijbel ook al de cantica. Maar ik bedenk daarbij dat ze het vanuit Gods perspectief niet halen bij de psalmen, omdat de psalmen geïnspireerd zijn door de Heilige Geest.
Met uitzondering natuurlijk van de cantica in de Bijbel. Bij die cantica denken we bijvoorbeeld aan de lofzang van Simeon en de lofzang van Maria. Zij zijn gegrond op Gods Woord.
En psalmen beschermen de gemeente voor dwaalleer. Bovendien, God verheugt Zich erin, want God troont immers op de lofzangen van Zijn volk. En de Heere Jezus heeft de psalmen gezongen zonder daar ook maar een lied, een psalm, een lofzang aan toe te voegen.
De vraag is dan: wat moeten we met al die gedichten, liederen, gospelsongs, opwekkingen, om nog maar te zwijgen van christelijke of niet-christelijke popmuziek? Nou ja, dan maken we het ons veel moeilijker dan het is. God is God. Hij heeft de psalmen gegeven en de cantica.
Er staan lofzangen in de Bijbel, ook buiten de psalmen, om te zingen. Het heeft de goedkeuring van de Heere. Willen we dat uitbreiden, dan moeten we op de stoel van God gaan zitten, om te beoordelen wat we aan de psalmen, de cantica en de liturgie mogen toevoegen.
Onderscheid maken
Dat noemen we toetsen aan het Woord van God. En aan de hand daarvan onderscheid maken welke muziek terecht valt onder het genre van heilige, aan God gewijde kerkmuziek, ook in stijl. Het probleem vandaag de dag is dat de wereldse muziek en de wereldse muziekstijl steeds meer de liturgie in de huizen binnendringt.
Om een juist onderscheid te maken, ben ik genoodzaak om mijn postmoderne gevoel uit te schakelen. Er zijn goede opwekkingsliederen. Ik scheer ze echt niet allemaal over één kam, maar ik denk bijvoorbeeld aan het lied:’Vader, vol van vrees en schaamte buigen we ons voor U’. Maar er zijn toch ook opwekkingsliederen die qua tekst, melodie, ritme op ons postmoderne gevoel inwerken.
En ben ik dan wel in staat om het juiste onderscheid te maken? Nou ja, lees die teksten maar. Halen ze het qua hoogte en diepte bij de psalmen? Uiteindelijk is het zo dat al de Schrift van God is ingegeven. En mogelijk is het u ook weleens opgevallen dat je de zogenaamde klaagpsalmen ook kunt zingen wanneer je uit de nood gered bent. Om juist door diezelfde psalm te leren om te danken.
Ik denk aan psalm 54 vers 1. O God, verlos me uit de nood, en red door Uwe Naam mijn leven. Mijn rechtszaak zij aan U verbleven, och of Uw arm mijn bijstand bood. O God, sla acht op mijn gebed, neig tot mijn reden gunstig de oren en wil mijn bittere kracht verhoren. Zo word ik uit de angst gered.
Ik heb een vraag aan u en mijzelf. Naar welke muziek luisteren we buiten de liturgie om? En wanneer we zingen, wat zingen wij? Zijn we door de teksten en het ritme Bijbelser gaan denken? Bijbelser gaan geloven en handelen?
Er is nog een aspect wat ik zo bijzonder vind. Dat is – als je het nakijkt in de psalmen, de Geneefse psalmmelodieën – dat elke psalm qua melodie laag eindigt. Nooit hoog. Dat lage eindigen in de psalmen is er, volgens een kerkmusicus, voor bedoeld dat de mens met zijn stem in de hoogte zichzelf niet in het middelpunt zet, maar laag eindigt. Niet wij in het middelpunt, maar Hij. Het vormt een van de regels in de geschiedenis van de heilige, aan God gewijde kerkmuziek.
Dus ja, sprekende onder elkaar met psalmen en lofzangen, zegt Paulus, en geestelijke liederen, zingende en psalmende de Heer in uw hart. Dus, word vervuld met de Geest, wat God genadig wil werken door het zingen van de psalmen zelf.
Danken
Dankende te allen tijd. De tijd uitkopende over alle dingen. Het zijn dus de gaven die ervoor bedoeld zijn dat we bij de Gever uitkomen. Dus te allen tijd over alle dingen God danken. God en de Vader. Ja, hoe kunnen we God danken? Alleen in de naam van onze Heere Jezus Christus. Om Jezus wil. Hij is Degene die vrede heeft aangebracht tussen God en mens.
En ja, die Efezebrief is dan toch ook een lofzang op hoe God het met zijn kinderen herstelt in Christus Jezus. Dankzij Zijn zoen- en kruisverdiensten. Het herstellen van het recht van God. Wat God gedaan heeft in Jezus Christus.
In de kracht van de Geest. Ja, zo eindigt het dan. Dankende te allen tijd over alle dingen, God en de Vader in de naam van onze Heere Jezus Christus. En dan eindigt het zo: ‘elkander onderdanig zijnde in de vreze Gods. Dus er voor elkaar zijn. Elkaar dienen. Tegenover God ben je in werkelijkheid helemaal niets. Dus dat je wandelt in ootmoed. Dat staat tegenover hoogmoed. In de vreze des Heeren. En heb ontzag voor de Heilige God.
Tot slot
Er wordt dus een bijzondere oproep gedaan in dit gedeelte van de Efezebrief. Waarin het vervuld worden met de Geest uiteindelijk hierop neerkomt: Hoe dan? Door te zingen.
Word niet dronken in wijn, waarin overdaad is. Maar word vervuld met de Geest. Sprekende onder elkaar met psalmen en lofzangen en geestelijke liederen. Het aanheffen van de psalmen die in het Oude Testament staan en die we met Israël zingen. Zingende en psalmende den Heere in uw hart. Dankende te allen tijd over alle dingen God en de Vader in de naam van onze Heer Jezus Christus. Ja, dat heeft deze uitwerking: Elkaar onderdanig zijnde in de vreze Gods.
Wees elkaar tot zegen. Zalig, zalig niets te wezen in ons eigen oog voor God. Eigen hart en lust te vrezen, steeds te rusten in ons lot. Nederig, kinderlijk en stil, ons te voegen naar zijn wil. Ik dank u.
Dit is een vervolg op de Bijbelstudie over Efeze 5:1-14.
