Het man-zijn wordt niet bepaald door kracht, rijkdom of trots, maar door verantwoordelijkheid, heiligheid en moed onder God. Van Genesis tot Openbaring schetst de Schrift een samenhangend beeld van wat het betekent om een man te zijn. De maatstaf voor het man-zijn is niet hoe luid iemand roept, maar hoe getrouw iemand gehoorzaamt. Een Bijbelse man vreest God, heeft gerechtigheid lief, beschermt de kwetsbaren en leidt met ootmoedigheid.
De wereld omschrijft het man-zijn in bewoordingen van dominantie en onafhankelijkheid, maar de Bijbel omschrijft het in termen van overgave… overgave aan Gods Woord, Zijn wil en Zijn wegen. Echte kracht ligt in onderwerping aan de Almachtige.
Waakt, staat in het geloof, houdt u mannelijk, zijt sterk (1 Korinthe 16:13).
Dit ene vers vat de kern van het Bijbels man-zijn samen: waakzaamheid, getrouwheid, moed en kracht… allemaal onder het gezag van Christus.
Van meet af aan geschapen om te leiden, te beschermen en te verzorgen
Het man-zijn begint bij de schepping. God schiep de mens als eerste, niet om hem superieur te maken, maar om hem verantwoordelijk te maken. Adams roeping was duidelijk: werken, bewaken en gehoorzamen.
Toen nam de HEERE God den mens en zette hem in den hof van Eden om dien te bouwen en dien te bewaren (Genesis 2:15).
De Hebreeuwse woorden voor ‘bouwen’ (abad) en ‘bewaren’ (shamar) betekenen dienen en bewaken. Adam was de eerste beschermer van zijn huis, zijn vrouw en Gods gebod. Maar toen de slang kwam, heeft Adam gefaald. Hij zweeg toen hij had moeten spreken. De zondeval ging niet alleen over Eva’s misleiding, maar ook over Adams afzijdigheid. Het ware man-zijn ging verloren toen de mens passiviteit verkoos boven moed.
Gods oorspronkelijke ontwerp is nooit veranderd. Mannen zijn geschapen om bewerkers te zijn, om datgene wat God hen toevertrouwt tot bloei te laten komen, en om wachters te zijn die tussen het kwaad en de onschuldigen staan. Dezelfde roeping weerklinkt in elke generatie.
Kracht geworteld in gehoorzaamheid
Toen Jozua de plaats van Mozes innam, zei God niet dat hij slim of krachtig moest zijn, maar dat hij gehoorzaam moest zijn.
Wees sterk en heb goeden moed, verschrik niet en ontzet u niet; want de HEERE uw God is met u alom waar gij heen gaat (Jozua 1:9).
Kracht zonder onderwerping is rebellie. Gehoorzaamheid zonder moed is lafheid. Maar wanneer beide samenkomen, staat een mens onwankelbaar. De kracht van Jozua kwam niet voort uit zijn zwaard, maar uit zijn overgave. Gods Woord was zijn bron van moed.
Vandaag de dag blijft dat het fundament. Een mens die zijn wil onderwerpt aan de Schrift, kan niet door de wereld worden overweldigd.
De opdracht om de zwakken te verdedigen
Bijbelse mannelijkheid draait niet alleen om leidinggeven, maar ook om beschermen. Keer op keer gebiedt God mannen om de kwetsbaren te verdedigen.
Doet recht den arme en den wees, rechtvaardigt den verdrukte en den arme (Psalm 82:3–4).
Open uw mond voor den stomme… Oordeel gerechtelijk, en doe den verdrukte en nooddruftige recht (Spreuken 31:8–9).
Dit is meer dan sociale hulpverlening, het is getrouwheid aan het verbond. God verbindt gerechtigheid voor de zwakken met gerechtigheid zelf. De onderdrukten negeren is het hart van God verwerpen.
Zelfs de waarschuwing in Spreuken 23:10–11 is van belang voor mannen:
Zet de oude paal niet terug, en kom op de akkers der wezen niet; Want hun Verlosser is sterk; Die zal hun twistzaak tegen u twisten.
‘Kom op de akkers der wezen niet’ betekende misbruik maken van degenen die geen beschermer hadden. God waarschuwt dat Hij Zelf zal optreden als hun verdediger. Een echte man maakt geen misbruik van zwakheid, hij verzet zich tegen degenen die dat wel doen.
Integriteit en reinheid
De kracht van een man betekent niets als zijn hart verdorven is. De Bijbel legt voortdurend een verband tussen het man-zijn en integriteit en morele reinheid.
Job sloot een verbond met zijn ogen (Job 31:1), David bad om reine handen en een zuiver hart (Psalm 24:3–4), en Salomo leerde:
De rechtvaardige wandelt steeds in zijn oprechtheid; welgelukzalig zijn zijn kinderen na hem (Spreuken 20:7).
Integriteit betekent consequent zijn, in het privéleven doen wat u in het openbaar verkondigt. Een man kan de wereld voor de gek houden, maar hij kan God nooit bedriegen. Reinheid gaat niet alleen over het vermijden van wellust, maar meer over het liefhebben van heiligheid. Het is de dagelijkse tuchtiging om God te eren met uw lichaam, geest en woorden.
In een wereld die ten onder gaat aan toegefelijkheid, vereist het Bijbels man-zijn morele moed.
Davids laatste woorden aan Salomo
Geen enkel Schriftgedeelte beschrijft het Bijbels man-zijn zo treffend als Davids opdracht aan zijn zoon:
Ik ga heen in den weg der ganse aarde; zo zijt sterk en wees een man. En neem waar de wacht des HEEREN uws Gods, om te wandelen in Zijn wegen, om te onderhouden Zijn inzettingen en Zijn geboden en Zijn rechten en Zijn getuigenissen (1 Koningen 2:2–3).
David verbindt sterk-zijn met gehoorzaamheid, man-zijn met getrouwheid. ‘Wees een man’ gaat niet over dominantie, maar over toewijding. Het wordt niet afgemeten aan hoe luidruchtig iemand leidt, maar aan hoe grondig iemand God gehoorzaamt.
Dit is van belang voor alle tijden. Elke man moet dezelfde opdracht doorgeven, om zonen op te voeden die God meer vrezen dan dat zij bang zijn om te falen.
De Nieuwtestamentische norm voor het man-zijn
Wanneer we van de Evangeliën naar de brieven gaan, zien we dat de apostelen het man-zijn niet opnieuw hebben omschreven, maar deze juist hebben verduidelijkt en uitgebreid in het licht van Christus. Door de Heilige Geest lieten zij zien hoe verloste mannelijkheid eruitziet in het leven van de gelovige, het gezin en de kerk.
De vroege kerk werd geroepen om te leven in een cultuur van moreel verval en afgoderij, net als vandaag de dag. Paulus en Petrus schreven aan mannen die hun gezinnen moesten leiden, het kerkelijk lichaam moesten dienen en vervolging moesten verdragen. Hun aanwijzingen zijn nog steeds op ons van toepassing, omdat de maatstaf voor een godvruchtige man niet is veranderd.
Standvastig in het geloof
Paulus’ oproep tot moed was geen vage aanmoediging, maar een direct bevel:
Waakt, staat in het geloof, houdt u mannelijk, zijt sterk. Dat al uw dingen in de liefde geschieden (1 Korinthe 16:13–14).
De uitdrukking houdt u mannelijk (Grieks: andrizesthe) betekent letterlijk ‘gedraag u als mannen’. Het is een oproep tot geestelijke volwassenheid, niet tot arrogantie. De ware man is waakzaam; hij waakt over zijn ziel, zijn gezin en zijn kerk. Hij staat vast in de waarheid, zelfs wanneer de cultuur deze bespot. Zijn moed wordt getemperd door liefde, en zijn kracht door ootmoedigheid.
Paulus voegt nog een extra element van volwassenheid toe in 1 Korinthe 13:11:
Toen ik een kind was, sprak ik als een kind, was ik gezind als een kind, overlegde ik als een kind; maar wanneer ik een man geworden ben, zo heb ik tenietgedaan hetgeen eens kinds was.
Man-zijn begint daar waar onvolwassenheid eindigt. Het is het moment waarop zelfgerichtheid plaatsmaakt voor zelfopoffering. Een jongen vraagt: ‘Wat wil ik?’ Een man vraagt: ‘Wat wil God?’
Echtgenoten: leiderschap door opoffering
In Efeze 5 stelt Paulus de hoogst mogelijke norm voor echtgenoten:
Gij mannen, hebt uw eigen vrouwen lief, gelijk ook Christus de gemeente liefgehad heeft en Zichzelven voor haar heeft overgegeven (Efeze 5:25).
Dit gaat niet over dominantie, maar over toewijding. Het hoofd-zijn van een man is geen vrijbrief om te heersen, maar een roeping om te sterven. Om dagelijks en vrijwillig zichzelf te verloochenen, ten behoeve van zijn vrouw. De liefde die Christus de kerk betoonde was onbaatzuchtig, reinigend en op een verbond gebaseerd. Zij streefde naar haar heiligheid, niet naar Zijn eigen gemak.
Petrus herhaalt ditzelfde principe:
Gij mannen insgelijks, woont bij haar met verstand, aan het vrouwelijke vat, als het zwakste, eer gevende, als die ook mede-erfgenamen der genade des levens met haar zijt (1 Petrus 3:7).
Waar man-zijn eert vrouwen. Het beschermt hen, koestert hen en leidt hen geestelijk. De kracht van een man komt niet tot uiting in hoe hij bevelen geeft, maar in hoe hij dient.
Vaders: de volgende generatie opvoeden
Gods standaard voor het man-zijn omvat ook het vaderschap, zowel in fysieke als in geestelijke zin.
En gij vaders, verwekt uw kinderen niet tot toorn, maar voedt hen op in de lering en vermaning des Heeren (Efeze 6:4).
Mannen zijn geroepen om de belangrijkste geestelijke leiders in hun gezin te zijn. Zij moeten godsvrucht onderwijzen, verbeteren en voorleven. Paulus verbindt het vaderschap met vriendelijkheid, niet met tirannie:
Maar wij zijn vriendelijk geweest in het midden van u, gelijk als een voedster haar kinderen koestert. … Gelijk gij weet hoe wij een iegelijk van u, als een vader zijn kinderen, vermaanden en vertroostten (1 Thessalonicenzen 2:7, 11).
Een godvruchtige vader troost en stimuleert tegelijkertijd. Hij tuchtigt met liefde, niet met woede, en zijn woorden dragen het gewicht van standvastigheid. Hij laat zijn ja ja zijn en zijn nee nee.
Integriteit in werk en voorzorg
Paulus is zeer duidelijk over de verantwoordelijkheid van de man:
Doch zo iemand de zijnen en voornamelijk zijn huisgenoten niet verzorgt, die heeft het geloof verloochend, en is erger dan een ongelovige (1 Timotheüs 5:8),
Dit is niet alleen financieel… het is ook geestelijk, emotioneel en moreel. Een man biedt stabiliteit door getrouwheid en aanwezigheid. Hij beschouwt zijn werk als godsdienst, en doet alle dingen ‘als voor den Heere en niet voor de mensen’ (Kolossenzen 3:23).
Aan de Thessalonicenzen gaf Paulus dit eenvoudige maar krachtige voorbeeld:
En dat gij u benaarstigt stil te zijn en uw eigen dingen te doen, en te werken met uw eigen handen, gelijk wij u bevolen hebben (1 Thessalonicenzen 4:11)
De Bijbelse man jaagt geen roem na. Hij bouwt een trouw gezin op, neemt leiding in de kerk en in zijn gemeenschap.
Reinheid, zelfbeheersing en heiligheid
De wereld zegt u dat u moet leven zoals u wilt. Als het goed voelt, doe het dan. Godvruchtige mannen moeten echter niet streven naar bevrediging van hun eigen verlangens, maar naar reinheid:
Want dit is de wil Gods, uw heiligmaking: dat gij u onthoudt van de hoererij (1 Thessalonicenzen 4:3).
Een echte man beheerst en reguleert zijn verlangens. Hij laat zijn beslissingen niet dicteren door wellust, hebzucht of trots. Zelfbeheersing is een vrucht van de Geest (Galaten 5:23), geen gewoonte of onderdeel van iemands persoonlijkheid.
Titus gebood de oudere mannen om de jonge mannen hetzelfde te leren:
Vermaan de jonge mannen insgelijks dat zij matig zijn. Betoon uzelven in alles een voorbeeld van goede werken (Titus 2:6–7).
Matig betekent hier helderheid van geest, het vermogen om met wijsheid te denken en te handelen in een dwaze wereld. Het kenmerk van een godvruchtige man is standvastigheid. Hij laat zich niet gemakkelijk beïnvloeden door verleiding of prikkelen door emoties.
Krijgsknechten van Christus
In het Nieuwe Testament gebruikten de apostelen vaak militaire beeldspraak om het christelijke man-zijn te beschrijven. Geloof is een strijd, en mannen worden opgeroepen om stand te houden als soldaten.
Gij dan, lijd verdrukkingen, als een goed krijgsknecht van Jezus Christus (2 Timotheüs 2:3)
Dit volharden is geen stoïcijns lijden, maar getrouw volharden. De man van God strijdt voor de waarheid, verzet zich tegen misleiding en beschermt zijn gezin tegen valse leringen.
Wordt krachtig in den Heere en in de sterkte Zijner macht. Doet aan de gehele wapenrusting Gods (Efeze 6:10–11).
De wapenrusting Gods is niet voor de schone schijn, maar voor de strijd. Waarheid, gerechtigheid, geloof en het Woord zijn geen sieraden; het zijn wapens. Een godvruchtige man trekt zich niet terug wanneer het kwaad oprukt.
Man-zijn in de kerk en in de wereld van vandaag
Dezelfde God Die Adam riep om de hof te bouwen en te bewaren, Jozua om moedig te zijn, David om in oprechtheid te regeren en Paulus om verdrukkingen te doorstaan, roept ook vandaag de dag nog mannen. De Bijbelse roeping voor het man-zijn is tijdloos; hij overstijgt cultuur, politiek en maatschappelijke trends. In elke generatie zoekt God mannen die standvastig blijven wanneer de wereld buigt… mannen die de onschuldigen beschermen wanneer anderen zwijgen, en die de waarheid verkondigen wanneer leugens in de mode zijn.
De huidige kerk heeft geen behoefte aan meer zachtaardige mannen; zij heeft behoefte aan geheiligde mannen, mannen wier kracht wordt geleid door de Geest van God. De wereld heeft geprobeerd de grenzen tussen het man-zijn en het vrouw-zijn te vervagen, maar Gods Woord is niet veranderd. Mannelijkheid, zoals door onze Schepper bedoeld, is niet schadelijk. Zonde is wat schadelijk is. Man-zijn is rechtvaardige kracht, tot uiting gebracht door ootmoedigheid, dienstbaarheid en moed.
Paulus’ gebod in 1 Korinthe 16:13 is nog steeds ons motto:
Waakt, staat in het geloof, houdt u mannelijk, zijt sterk.
Mannen moeten waakzaam zijn! Blijf geestelijk alert in een tijdperk vol afleiding.
Mannen moeten staan in het geloof! Wees onwankelbaar wanneer de waarheid wordt aangevallen.
Mannen moeten zich mannelijk houden! Handel als mannen wanneer angst anderen het zwijgen oplegt.
Mannen moeten sterk zijn! Niet in zelfvertrouwen, maar in de kracht van de Heere.
Het Bijbels man-zijn draait niet om macht, maar om het doel ervan. God roept mannen op om hun gezinnen in gerechtigheid te leiden, getrouw te zijn aan hun vrouwen, hun kinderen de waarheid te leren en de kwetsbaren te verdedigen… de weduwe, de wees, degenen die hun stem niet kunnen laten horen en het ongeboren kind. Wanneer mannen hun post verlaten, vult chaos de leegte.
De nalatenschap van godvruchtige mannen
Het Bijbels man-zijn laat een erfenis na die verder reikt dan hun leven. Het ware succes van een man ligt niet in de rijkdom die hij vergaart, maar in het geloof dat hij nalaat. Mozes gaf moed door aan Jozua. David gaf toewijding door aan Salomo. Paulus gaf volharding door aan Timotheüs. Elke generatie mannen is bedoeld om de fakkel door te geven aan het volgende geslacht.
Integriteit is een zegen die verder reikt dan uw leven. Een godvruchtige man laat een erfenis van geloof na, niet omdat hij volmaakt was, maar omdat hij getrouw was. Zijn zonen en dochters herinneren zich zijn gebeden, zijn tucht, zijn trouw aan zijn vrouw en zijn stille kracht onder druk.
De wereld heeft geen behoefte aan meer beroemde mannen, maar aan meer trouwe mannen.
Mijn slotgedachten
De roeping tot het man-zijn is een roeping tot heiligheid, moed en liefde. Het is geen streven naar trots, maar naar een doel. Godvruchtige mannen worden niet afgemeten aan hoeveel ze veroveren, maar aan hoeveel ze gehoorzamen. Ze worden niet gekenmerkt door hoe luid ze roepen, maar door hoe standvastig ze staan.
Een man van God zijn betekent een man onder God zijn. Het betekent het beeld van Christus dragen… sterk en toch zachtmoedig zijn, standvastig en toch ootmoedig, moedig en toch meelevend. In een generatie waarin de duisternis aangemoedigd wordt en de waarheid wordt veracht, roept God mannen op om als licht te dienen: om hun gezinnen te leiden, om zonder vrees de waarheid te verkondigen en om als levende offeranden te leven voor een toeziende wereld.
Wees de man die zijn gezin met gebed bewaakt, die zijn vrouw als een schat behandelt, die zijn kinderen het Woord onderwijst, die zijn kerk getrouw dient en die niet buigt wanneer het kwaad stilzwijgen eist.
Wees sterk en heb goeden moed, verschrik niet en ontzet u niet; want de HEERE uw God is met u alom waar gij heen gaat (Jozua 1:9).
Laat de wereld in ons geen hoogmoed zien, maar gezag onder God. Laat hen geen trots zien, maar kracht in onze onderwerping. Laat hen in ons leven zien hoe het echte man-zijn eruitziet. Wees christelijk, moedig en toegewijd.
Dit artikel is met toestemming overgenomen van unforsaken.org en vertaald door Pro Deo Translations. Lees ook dit artikel of dit boek.
