Vanuit mijn kantoor kijk je uit op het plein van de eeuwenoude Cunerakerk van Rhenen. Iedere week verzamelen zich er mensen voor rouw- en trouwdiensten, met onverstoorbare regelmaat. Het verschil tussen rouwen en trouwen is ogenschijnlijk niet groot meer. In beide gevallen verschijnen vooral fleurig maar flodderig geklede mensen. Toch valt het op als je goed oplet: meer lijkwagens dan trouwauto’s.  

Misschien is dat geen toeval. The Spectator schreef onlangs over de huidige generatie jongeren die mogelijk nooit zal trouwen. Voor mensen die geboren zijn in 1960 gold dat zij 85% kans hadden om getrouwd te zijn op hun veertigste jaar. Sinsdien daalde dit percentage tot 57,3% voor vrouwen en 50,8% voor mannen geboren in 1984. Auteur Aria Schrecker vermoedt dat de daling zich sindsdien heeft voortgezet. Ze schat dat het in 1990 opnieuw tien procentpunten daalde, en dat er sindsdien ieder jaar een procentpunt afgaat. Dat zou betekenen dat van huidige tieners (geboren vanaf 2010) ongeveer drie op de vier ongetrouwd zal blijven! Recent onderzoek van het Institute for Family Studies (IFS) laat bovendien nog iets anders zien dat hieraan gerelateerd is: bij vrouwen die op hun dertigste nog ongetrouwd zijn, is er slechts 50% kans dat ze nog ooit kinderen zullen krijgen. Bij 35 jaar daalt dit zelfs tot 25%.  

Onvermijdelijk

Er is geen reden om aan te nemen dat deze ontwikkelingen Nederland voorbijgaan, afgaande op cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS). De gemiddelde leeftijd waarop mensen in Nederland trouwen is sterk gestegen. In 1975 was dit ongeveer 22-33 jaar. In 2019 was dit gestegen tot 38,4 jaar voor mannen en 34,4 jaar voor vrouwen. Het aantal huwelijken halveerde in diezelfde periode, hoewel de bevolking met 50% groeide. Bovendien eindigt 1 op de 3 huwelijken door scheiding. Het vruchtbaarheidscijfer daalde in 2023 tot 1,43 kinderen per vrouw, een aanzienlijke daling ten opzichte van 1,80 in 2010. Minimaal is een vruchtbaarheidscijfer van 2,1 nodig om een bevolking in stand te houden.   

Dit alles is bij elkaar natuurlijk nogal ontwrichtend. Een maatschappij waar dit gebeurt moet onvermijdelijk een keer instorten. Er zijn op een gegeven moment te weinig jonge mensen om voor de ouderen te zorgen, en economieën kunnen uiteindelijk alleen floreren als er voldoende aanwas van jonge mensen op de arbeidsmarkt is.    

Oorzaken

Waar komen deze ontwikkelingen vandaan? Ongetwijfeld spelen veranderingen in onze cultuur een belangrijke rol. Secularisatie maakt dat mensen hopeloosheid en zinloosheid ervaren in een chaotische wereld die bedreigd wordt door allerlei onheil. Waarom zou je nog trouwen en kinderen willen krijgen in een wereld als deze? Ook de gevolgen van de seksuele revolutie zijn groot. Seksualiteit raakte ontkoppeld van voortplanting. Het nemen van kinderen werd een optie waarbij lasten worden afgewogen tegen lusten. Huismoederschap raakte uit de gratie. De opmars van digitale media versnelde alles. De pornopandemie werd erdoor mogelijk gemaakt en de generatie angststoornis diende zich aan. Gezonde relatievorming werd abnormaal. Veel vrouwen durven zich nauwelijks nog te hechten aan een man.   

Gaat het veel beter met christenen in Nederland? Er lijkt geen recent kwantitatief onderzoek te zijn naar demografische ontwikkelingen onder hen. We moeten het dus doen met ‘anecdotal evidence’. Maar het is buiten kijf dat ook de gezinnen in christelijk Nederland kleiner worden, en dat jonge mensen bovendien later trouwen. De grote cultuurveranderingen laten christenen niet onberoerd. Anticonceptie vond stilzwijgend brede ingang, tweeverdienerschap werd normaal, en christenen blijken niet resistent tegen digitale media. De ontwikkelingen bewegen dus dezelfde kant op als in de rest van de maatschappij, hoewel in een trager tempo.

Is er soelaas?

Is er soelaas? Uiteraard. Een terugkeer naar de Bijbel, gewerkt door Gods Geest, is alles wat nodig is. Dan is er weer hoop en perspectief in een wereld op drift, stabiliteit door onveranderlijke waarden, en hechting door huwelijken en gezinnen waar trouw heerst en liefde woont. Daarbij is het belangrijk dat christenen een zoutend zout en een lichtend licht zijn door – zoals Carl Trueman bepleit – hechte gemeenschappen te vormen met een tegencultuur, ongeveer zoals ooit de eerste christenen dit deden in hun tijd.

Zijn advies: ‘Vorm een hechte, liefdevolle en getuigende christelijke gemeenschap die binnen en buiten de kerk zichtbaar is, zodat anderen zien wat het betekent christen te zijn: een mens gemaakt naar het beeld van God. Doe op geen enkele manier water bij de wijn als het gaat om de boodschap van God, ook als die scherp is. En leef ondertussen als pelgrim, als vreemdeling in deze vreemde nieuwe wereld.’

Deze visie staat of valt met goede, vruchtbare huwelijken en gezinnen. Als het vergrijzende en snel slinkende gemeenschappen worden, gaat het niet werken. Dat maakt de missie van Bijbels Beraad M/V urgent.