Verliefdheid mag niet leidend zijn bij het aangaan van een relatie. En ouders hebben een actieve rol bij relatievorming. Als we deze stellingen tijdens een lezing verdedigen en Bijbels onderbouwen, komt steevast de reactie: ‘Dat is toch niet meer haalbaar in deze tijd?’
Het Bijbelse patroon
De geschiedenis van Eliëzer die voor Abraham op pad gaat naar Mesopotamië om daar een vrouw voor diens zoon Izak te zoeken, is niet maatgevend, maar wel inzichtgevend. We zien daar een vader die verantwoordelijkheid neemt, een biddende zoon, een gewillig volgende Rebekka, en uiteindelijk een gezegend huwelijk. Er is geen sprake van verliefdheid, zelf een relatie kiezen, of een verkeringsperiode om elkaar beter te leren kennen. Er staat eenvoudig: “En hij had haar lief” (Gen.24:67). Izak en Rebekka hadden een goed huwelijk, zouden wij nu zeggen. Die belangrijke rol van ouders blijft gedurende de hele Bijbelse tijd (en bijna alle eeuwen door) gelden. Het is dus best bijzonder dat ouders nu niets meer over relaties te zeggen zouden hebben.
Een ander aspect van relatievorming is de verliefdheid. Dit thema wordt in de Bijbel altijd negatief besproken. Denk aan Sichem en Dina, aan Amnon en Thamar en aan Ohola en Oholiba (Ez.23). Zelfs Jakobs keuze voor Rachel blijkt niet de beste keuze te zijn. Salomo roept jonge mensen in Spreuken er daarom toe op niet hun hart na te volgen, maar daarentegen wijsheid te zoeken (Spr.6:25; 28:26). In de beschrijving van de deugdelijke huisvrouw gaat het uiteindelijk alleen om het karakter. De lijn naar onze tijd is dat de gevoelens van verliefdheid door de wijsheid beteugeld moeten worden.
Kan dat nu nog?
Als bovenstaande uitgelegd wordt, komen er vaak bezwaren op. ‘Dat is in onze tijd niet meer haalbaar’; ‘De wereld ziet er tegenwoordig (met smartphones en social media) zo anders uit’; ‘Veel jongeren laten zich niet meer gezeggen’; enzovoorts. Deze uitspraken tonen aan dat we het moeilijk vinden om in de spiegel te kijken (leven wij ‘geheel anders’?), onze jongeren slecht kennen (het zijn zoekers die hulp nodig hebben) en weinig hoop hebben op God (bij Wie alle dingen mogelijk zijn).
Bijbelse relatievorming kan in onze tijd nog. Dat gaat echter niet zomaar. Er zijn voorwaarden aan verbonden. Ik noem er hier vijf. De eerste is de voorwaarde van Psalm 127: “Zo de Heere het huis niet bouwt, tevergeefs bouwen deszelfs bouwlieden daaraan.” Voortdurend besef van afhankelijkheid doet ons steeds bedelen bij de Bron én gebruikt diezelfde Bron als richtsnoer hoe de kinderen hierin te onderwijzen.
Gewetensopvoeding
De tweede voorwaarde is dat ouders al zeer jong met de gewetensopvoeding beginnen. Kinderen moeten ‘nee’ leren aanvaarden. Dat doen ze niet vanzelf; dat kost strijd. Ouders hebben de taak om het impopulaire woord ‘nee’ en ‘straks’ vaak te gebruiken. Alleen zo leren ze wat het betekent om zich aan gezag te onderwerpen, om met uitgestelde aandacht en met ‘wachten tot het je tijd is’ om te gaan. Als ouders deze strijd met hun kinderen niet willen strijden, zijn ze ongehoorzaam aan hun Bijbelse plicht. Kinderen zijn net als knechten onder de wet, totdat ze groot zijn (Gal.4:1). Door jarenlange oefening/opvoeding worden de goede geboden een liefdedienst (vgl. Ps.119: 47,48).
De derde voorwaarde sluit daar naadloos op aan. Gewetensopvoeding en tucht is namelijk vruchteloos als wij, ouders en opvoeders, niet zelf met vreugde de weg van Gods geboden bewandelen. Zolang de wet voor onszelf een last is, zullen de kinderen die nooit vreugdevol op zich nemen. Laten we als opvoeders het gezin de hoogste prioriteit geven, bijna eindeloos investeren in goed contact met onze kinderen. Alleen in een jarenlange, vertrouwelijke omgang ligt een basis waarop jongeren kunnen steunen als ze met relatievragen rondlopen.
Onderwijs
De vierde voorwaarde is dat we onze jongeren met Woord en daad voorhouden wat het ‘ware, goede en schone’ is. Gods principes van reinheid en heiligheid zijn heilzaam, vreugdevol en vredegevend. Als de Heere in het huwelijk eenheid en vruchtbaarheid op het oog heeft, dan mogen we onze kinderen al jong vertellen hoe dit eruitziet bij relatievorming en huwelijk.
En de wereld geeft ons daarvoor gelegenheid genoeg. Ten vijfde moeten we namelijk de leugen ontmaskeren. Alle romantische luchtkastelen rondom dating, relatievorming, huwelijk en seksualiteit in boeken, films, games, reclame, enz. kunnen met Bijbelse principes eenvoudig doorgeprikt worden.
Nee, Bijbelse relatievorming is in deze tijd niet onmogelijk. We hebben echter de plicht en de roeping om biddend de juiste wapens te hanteren. Dat geeft geen garantie, maar wel biddende verwachting.
Dit artikel is geschreven in aanloop naar de conferentie ‘Wie zoek je’, op D.V. 20 en 21 februari 2026 en verscheen in het RD van 18-02.
