Wat vindt u van tatoeages?

Wat moet je als ouder zeggen als je dochter een tattoo met “De Heere is mijn Herder” op haar arm wil? Kunnen we de wil van God hierover kennen vanuit de schepping en de Schrift?

Vroeger waren tatoeages iets voor zeelieden. Dat is de afgelopen dertig jaar dramatisch veranderd. Het WK-voetbal toonde de afgelopen zomer talloze voetballers met bonte afbeeldingen op hun torso en ledematen. Maar niet alleen daar. Zelfs de opa’s en oma’s van de babyboomgeneratie lopen ermee rond. Ook christenen. Het grootste tattoo platform van Nederland laat zien dat christenen een belangrijke doelgroep zijn: “Jij wilt graag een christelijke tattoo laten tatoeëren! Jezus of een kruis zijn hele populaire christelijke tatoeages. Hierover willen wij jullie graag meer vertellen! De mogelijkheden van een christelijke tattoo zijn namelijk oneindig.”

Amerikaans onderzoek (2025) suggereert dat meer dan negentig procent van christenen aldaar tatoeages aanvaardbaar vindt. Dit verschilt nauwelijks van de rest van de samenleving. In Nederland hebben ongeveer 5 miljoen mensen een tatoeage. Hiervan hebben er 1 op de 5 spijt.

Gezond?

Daar is goede reden voor. Onderzoek laat zien dat: 1) tattoos gezondheidsrisico’s hebben; en dat 2) andere mensen je met een tattoo minder aantrekkelijk vinden.

Wat de gezondheid betreft: de inkt kan allergische reacties veroorzaken. Ook fabrieksmatig geproduceerde inkt is niet per se veilig. Bovendien kunnen tatoeagenaalden, nog los van besmette naalden en hepatitis of hiv, schadelijke bacteriën naar binnen brengen. Zelfs bij professionele studio’s is het risico nooit nul. Nazorg is daarom uiterst belangrijk. Bovendien kan tatoeage-inkt zich verspreiden en in de lymfeklieren en -kanalen ophopen. Dan zijn er nog de complicaties die zich als gevolg van tattoos kunnen voordoen bij het vaststellen van diagnosen. Hoewel er op dit moment nog niet is aangetoond dat tatoeages kanker veroorzaken, worden ze sinds 2024 in medische kring als een risicofactor beschouwd. Hoewel correlatie geen causaliteit is, zijn kanker en tatoeages volgens de medische wetenschap nu reeds voldoende gelinkt om te spreken van een risicofactor.

Maken tatoeages ons aantrekkelijker voor de medemens? Nee, Duits onderzoek heeft laten zien dat we instinctief vinden dat mensen met tatoeages minder mooi zijn. Er zijn dus goede medische en sociale redenen om geen tattoo te zetten.

Geestelijk verantwoord?

Voor christenen komen daar extra overwegingen bij. Als het nu reeds duidelijk is dat aan tattoos bewezen negatieve effecten voor de korte termijn verbonden zijn, en dat ze een gezondheidsrisico voor de lange termijn zijn: mag een christen dan vrijwillig en zonder noodzaak dit risico aangaan? De Heidelbergse Catechismus, die in veel protestantse kerken gebruikt wordt, geeft daarop een goed antwoord. Het gebod “Gij zult niet doden” impliceert dat we onszelf geen schade doen “of moedwilliglijk in enig gevaar begeven” (zondag 40).

Het genoemde onderzoek uit Amerika liet zien dat tattoos onder Joden minder aanvaard worden dan onder evangelische christenen. Dat heeft te maken met de Wet van Mozes die orthodoxe joden letterlijk opvatten. Deze bevat een waarschuwing (Lev. 19:28) waaronder ook het aanbrengen van tatoeages valt. Het staat in de context van andere verboden op het verminken of een andere voorkomst geven aan het menselijk lichaam. Het valt dus niet onder tijdelijke ceremoniële geboden, maar is deel van de scheppingsorde en zedelijke wetgeving. Als goede tatoeages wel prima waren, maar heidense niet, dan had het Woord van God ruimte kunnen bieden voor tatoeages met Bijbelteksten. Echter, gedenkzelen met Bijbelteksten werden nooit op het menselijk lichaam aangebracht, maar werden vastgemaakt. Het menselijk lichaam moest intact, integer blijven. Het was immers van God gegeven en de schepping mocht niet verminkt worden. Dat was tegen Gods natuurlijke openbaring.

Moderne uitleggers verklaren de passage soms weg door te stellen dat de betrokken tattoos of krassen op de huid verbonden waren met afgoden en boze geesten. Dit is een ongeldig argument, want nergens in de Schrift is er een aanduiding van een positieve uitzondering. Dit is anders dan bij het beeldenverbod dat tegen aanbidding gericht was en niet tegen het maken van beelden als zodanig. God gebood immers om engelen op de ark te maken en een slang in de woestijn. Ook vandaag kunnen tatoeages de deur openen naar ongewenste geestelijke machten. Vooral wanneer we ze gebruiken voor zelfvertrouwen of om godsdienstige versterking te zoeken. Dat moeten we volgens de Kerk juist buiten onszelf in Christus zoeken. Wie ervan wil getuigen dat de Heere zijn herder is, laat juist geen tattoo zetten!

De scheppingsorde was de norm. Het Nieuwe Testament laat zien dat het lichaam van een christen een tempel van de Heilige Geest is(1 Kor. 6:19-20). Dat vraagt om zorg en eenvoud. Daarom waarschuwen diverse pastorale brieven tegen opsmuk en versieringen van het lichaam. Ook de kerkvaders en kerkvergaderingen keerden zich reeds vroeg tegen het veranderen van het menselijk lichaam ter wille van voorkomst, of om jezelf beter te voelen. Een voorbeeld daarvan is het kleuren van het haar door oudere mannen, die er graag jonger uit wilden zien. Ook het maken van gaatjes in de oren om oorbellen te kunnen dragen, werd verworpen als strijdig met het Woord van God (b.v. Clemens van Alexandrië, Peadagogus 3.11). Augustinus en Tertullianus contrasteren de christelijke doop als sacrament met het gebruik van de nota militaris bij Romeinse soldaten: een permanente markering of tatoeage waarmee soldaten bij een groep werden ingedeeld.

Er is geen enkele historische aanduiding dat joden of later de christenen van de vroege kerk ooit tatoeages gebruikten of toestonden. Tattoos zijn een recent verschijnsel dat pas opkwam met de Verlichting. Tot in de 18^de eeuw deden ook zeelieden in het christelijke westen niet aan tatoeages. Dit veranderde door het contact met de tatoeageculturen van Polynesië. Het woord tattoo (Tahitiaans “tatau””) is dan ook van Polynesische oorsprong. De massale toename van tatoeages buiten maritieme kring is een verschijnsel van de 21^ste eeuw.

Kortom

Wat moet je zeggen tegen je enthousiaste dochter? Als je kinderen willen getuigen van Christus, is dat iets wat we mogen aanmoedigen. Echter, tatoeages zijn geen goed middel. Ze ondermijnen de boodschap die we willen overbrengen. God heeft ons een lichaam toevertrouwd; verlaag het niet tot advertentiebord! Neem geen onnodige gezondheidsrisico’s. Zijn schepping is mooi en heeft geen aanpassing nodig. Bovendien, de tatoeage van christenen is geestelijke van aard: de christelijke Doop. Die getuigt dat we onze redding buiten onszelf in Christus zoeken. Daar kan geen menselijke tatoeage tegen op. En met een knipoog van de seculiere wetenschap richting onze tieners: “Hoe populair tatoeages ook zijn, we vinden mensen zonder tattoo’s nog altijd mooier”.