Over het belang van grootouderschap
Op het congres dat Bijbels Beraad M/V, samen met Family Bible Church, in februari in Rotterdam belegde, ging het veel over de rol van ouders bij de relatievorming van hun kinderen. Na afloop van de workshops sprak een man mij aan. Hij vond dat de kring hiermee te nauw getrokken werd. ‘Wat valt er te zeggen over de rol van de kerkelijke gemeente, en wat over het intergenerationele aspect, in het bijzonder de rol van de grootouders?’, vroeg hij.
De rol van grootouders verdient inderdaad aparte en bijzondere aandacht. Want onderzoek wijst uit dat de grootouders voor kinderen erg belangrijk zijn. Ze worden zelfs steeds belangrijker doordat hun ouders vaak druk en niet of weinig beschikbaar zijn. Opa’s en oma’s zijn in het leven van kinderen belangrijker dan leeftijdgenoten, dominees of leraren.
Over de belangrijke rol van grootvader en grootmoeder, opa en oma, bij de vorming en opvoeding van hun kleinkinderen bestaat, naar mijn beste weten, in Nederland echter nog nauwelijks literatuur. Maar in Amerika wordt al langer over die rol nagedacht. Er zijn inmiddels al vele boeken over dit onderwerp verschenen. Eén zo’n boek is van de hand van Josh Mulvihill en is getiteld Biblical Grandparenting, Bijbels grootouderschap. Het verscheen in 2018.
Auteur
De auteur, Josh Mulvihill, is een Amerikaanse predikant uit Minnesota. Hij studeerde aan Southern Baptist Theological Seminary. Nu houdt hij zich vooral bezig met thema’s als de christelijke voorbereiding op het huwelijk, christelijk ouderschap en de rol van grootouders bij de opvoeding en vorming van kinderen. Als directeur van Church and Family Ministry van Renew a Nation rust hij ouders en grootouders en kerkelijke leiders toe om vanuit een Bijbelse levensvisie gezinnen op een christelijke manier te vormen en te begeleiden. Hij en zijn vrouw geven hun vijf kinderen thuisonderwijs.
Het boek over Bijbels grootouderschap is onderdeel van een serie boeken over grootouderschap. Er is, bijvoorbeeld, ook een boek over de toerusting van grootouders, en een boek over de rol die grootouders kunnen spelen als hun (klein)kinderen ver bij hen vandaan wonen.
Leuke dingen doen
De Bijbel, zo betoogt Mulvihill, is duidelijk over de belangrijke rol van grootouders bij de opvoeding van hun kleinkinderen. In de westerse samenleving zijn die Bijbelse noties echter in vergetelheid geraakt. Mulvihill herlas zijn gehele Bijbel met het oog op dit onderwerp. Hierbij vond hij tien thema’s met evenzovele grootouderlijke verantwoordelijkheden (zie tabel).
Ook christenen hebben vaak een wereldse, niet-christelijke visie op grootouderschap. Oudere mensen en grootouders worden in onze cultuur gezien als mensen die in een soort tweede adolescentie zijn beland. Ze hebben een leven van maximale vrijheid en minimale verantwoordelijkheid. Het is alsof veel ouderen tegen zichzelf zeggen: U hebt vele goederen, ontspan u, eet, drink en vier uw vrijheid (als variant op Lukas 12:19). Hun volwassen kinderen nemen hun eigen beslissingen. Ze verwachten ook dat de grootouders zich niet al te zeer met de opvoeding van de kinderen bemoeien. Die grootouders komen met dit ‘nieuwe sociale contract’ in de zijlijn van het gezins- en familieleven te staan. Ze zijn goed om spelletjes mee te spelen, liedjes mee te zingen of andere ‘leuke’ dingen mee te doen, en dat is het dan.
Vet en groen
De Bijbel houdt ons echter een ander beeld voor van wat van ouderen wordt verwacht. In de Bijbel zijn grootouders actief en zijn zij invloedrijk; geen mensen die van hun pensioen genieten. In hun oude dagen zullen zij nog vet en groen zijn en in hun hoge ouderdom zullen zij nog vruchten dragen (Psalm 92:12-15).
God heeft het grootouderschap bedoeld en gegeven. Hij heeft bovendien duidelijk laten weten wat de taak van opa’s en oma’s is. Hun belangrijkste taak is het doorgeven van een erfenis; niet primair hun eigen (financiële) erfenis, maar de erfenis van de Heere. ‘De goede zal de kinderen van zijn kinderen doen erven’ (Spreuken 13:22). De kern van die taak bestaat in het doorgeven van het geloof in Christus aan toekomstige generaties. Het opnieuw in het volle licht stellen van die belangrijke en Bijbelse taak, is het doel van het boek van Mulvihill.
Waar komt die belangrijke taak op neer? Mulvihill noemt een aantal aspecten. In de eerste en voornaamste plaats, zoals genoemd, het doorgeven van een erfenis. Dit betreft een goed dat zij zelf hebben geërfd en mogen doorgeven (Exodus 10:2; Deuteronomium 4:9; Psalm 78:1-8, 62-63). Het gaat hierbij om een voorbeeldig leven, om zegen en raad te geven, om de kleinkinderen te gidsen en om het spreken over de geloofsleer, tradities en waarden. Het moet grootouders gaan om het heil en de redding van hun kleinkinderen. Zij zijn niet zalig vanwege het enkele feit dat zij in een bepaalde familielijn staan, in een bepaald gezin zijn opgegroeid of deel uitmaken van een kerk (Efeze 2:11-18). Het heil ligt alleen in het Evangelie. De grootouders zijn geroepen en gehouden die blijde boodschap aan hun kleinkinderen door te geven en hen te onderwijzen.
Maar er is hier ook wederkerigheid. Naast de hoge roeping van de grootouders staat namelijk de opdracht van kleinkinderen om hun grootouders te eren en te waarderen. Zij beschikken immers, op leeftijd gekomen als zij zijn, over de ervaring, kennis en wijsheid die anderen vaak missen. Wij eren onze grootouders door hen om advies te vragen en hen lief te hebben.
Mulvihill heeft een boek geschreven over een thema dat uiterst relevant is bij het nadenken over familie, gezin en goed ouderschap. De grootouders horen er helemaal bij, en hebben een mooie en belangrijke taak met betrekking tot hun kleinkinderen. Want hun kleinkinderen zijn hun kroon (Spreuken 17:6).
N.a.v: Josh Mulvihill, Biblical Grandparenting: Exploring God’s Design for Disciple-Making and Passing Faith to Future Generations (Minneapolis: Bethany House, 2018).
Tabel (Mulvihill, Biblical Grandparenting, p. 27)
| Bijbels thema | Grootouderlijke verantwoordelijkheid |
| Grootouders hebben een geloof geërfd dat zij aan hun kinderen en aan de kinderen van hun kinderen moeten doorgeven (Deuteronomium 6:4-9, 12-28; Psalm 71: 16-18). | Bouw een erfenis van het geloof op door Bijbelse leerstellingen, tradities en getrouwheid door te geven |
| Grootouders moeten een erfenis nalaten aan toekomstige generaties (Psalm 128:6; Spreuken 17:6). | Voorzie kinderen en kleinkinderen van een financiële erfenis en een naam die eervol is. |
| Kleinkinderen zijn gewenst en een heerlijke kroon op het leven (Psalm 128:6; Spreuken 17:6). | Erken de waarde van kleinkinderen. Kleinkinderen zijn een gave van God. |
| Grootouders verdienen eer en respect (Exodus 20:12; Spreuken 23:22; I Timotheüs 5:18). | Toekomstige generaties hebben een verantwoordelijkheid om grootouders te eren en voor hen te zorgen als zij op leeftijd gekomen zijn. |
| Grootouders die niet met God verzoend zijn en niet in Zijn wegen wandelen, kunnen toekomstige generaties beïnvloeden zodat die eenzelfde pad gaan bewandelen (II Koningen 17:41; Psalm 103:17; Deuteronomium 4:40; Exodus 34:6-7). | Leef in gehoorzaamheid aan God en spoor toekomstige generaties aan om het |
| Grootouders dienen te beschikken over een intergenerationele visie voor de redding en heiliging van hun familie (Psalm 78:1-8; II Timotheüs 1:5). | Verkondig het Evangelie, wijs op Christus, en bid voor toekomstige generaties. |
| Grootouders dienen specifieke geestelijke praktijken te gebruiken om het geloof aan toekomstige generaties door te geven (Deuteronomium 4:9; Psalm 78:1-8). | Werk aan een goddelijke erfenis door de waarheden van Gods Woord te onderwijzen en de geschiedenissen van Gods werken na te vertellen. |
| De ouderdom, het seizoen van het grootouderschap, is een voordeel bij de mogelijke dienst aan God en anderen (Genesis 2:15; Psalm 92:14-15; Spreuken 6:6-11); Deuteronomium 6:1-2). | Verwerp het verhaal dat het doel van de ouderdom een op zichzelf gericht leven van gemak en rust is, en weet dat het doel van de ouderdom veeleer de dienst aan God |
| Grootouders hebben een verantwoordelijkheid voor de kerk, en dit sluit ook het onderwijzen van jongere mannen en vrouwen in (Titus 2:1-6). | Oudere generaties moeten jongere generaties onderwijzen door Bijbelse wijsheid, leiding en begeleiding te geven. |
| Ouderdom is een teken van Gods gunst en iets om te vieren (Psalm 90:9-10; Jesaja 46:4). | Verwerp de visie die cultureel dominant is, dat ouderdom iets ongewensts is. Omarm de oude dag, en richt uw leven op Christus. |
