Leestijd: 4 minuten

Hebt u al gehoord van de manosphere? Deze maand werd er massaal tegen gewaarschuwd in de media en het onderwijs (zie o.a. RD, ND, RTL, Telegraaf). De nationale omroep, van NOS tot jeugdjournaal doen veel moeite om kijkers en lezers ervan te overtuigen dat we te maken hebben met een verziekte vorm van man-zijn. Wie de Bijbel leest, moet concluderen dat dit inderdaad het geval is. Maar durft ook te vragen naar de oorzaken van dit verschijnsel.

“Manosphere” is een nieuw woord dat is komen overwaaien uit de Engelstalige wereld. Letterlijk vertaald is het “mannenwereld”. Het is een verzamelterm voor allerlei personen en clubs die vinden dat onze samenleving vervrouwelijkt is en dat jongens aan het kortste eind trekken. De NOS beschrijft de manosphere als: “Een verzameling vrouwonvriendelijke sites, blogs en socialemedia-accounts van mannen die machogedrag, antifeministische, vrouwonvriendelijke en seksistische opvattingen promoten. Zij trekken traditioneel mannelijke waarden tot in het extreme door en geven vrouwen en feministen de schuld van allerlei problemen in de samenleving. Vaak wordt wrok of zelfs haat en geweld tegen vrouwen en meisjes aangemoedigd.”

Toch is nuance op zijn plaats. Manosphere wordt soms als verzamelterm gebruikt om iedereen verdacht te maken die traditionelere man-vrouw verhoudingen voorstaat. Dit is manipulatief taalgebruik. Het is volkomen onterecht om psychiater Jordan Peterson of podcaster Joe Rogan in één adem te noemen met kickbokser en pornoproducent Andrew Tate, die vrouwen vernedert en tegenwoordig zegt moslim te zijn. Dat is appels met rotte peren vergelijken. Voor dit artikel hanteer ik de gegeven beschrijving door de NOS. Kortom: de manosphere die vrouwen als lustobject ziet en vernedert.

Bijbelse bezwaren

Als we vanuit de Bijbel naar deze subcultuur kijken, gaan hier enkele zaken grandioos mis.

Om te beginnen: het wereldbeeld. Dit is gewoonlijk evolutionistisch en gaat dus uit van de normativiteit van de gevallen natuur. Dit betekent dat het nadjagen van je materialisme en je seksistisch gedragen ten diepste goed is. Je moet een ‘alfaman’ worden, die succesvol op de mooiste vrouwen jaagt en een financieel geslaagd leven met zinsbevrediging als het hoogste goed ziet. Dat is geheel anders dan de leer van de kerk en van de Bijbel. Die ziet de natuur ook als Gods normatieve boodschap (NGB art.2), maar verrekent dat die niet meer goed, maar vervloekt is. Daarom is het een wereld van zonde, ziekte en dood, waar het zwakke vertrapt wordt en mannen hun kracht misbruiken om vrouwen te vernederen en sloofje te laten zijn voor hun ego.

Dit kan met recht ‘giftige mannelijkheid’ genoemd worden. Helaas wordt een niet onbelangrijk deel van de manosphere gekenmerkt door gebrek aan respect en naastenliefde. Over vrouwen wordt gesproken als gebruiksartikel. De slogan “jouw lichaam is mijn keuze” getuigt van een verwrongen visie. Vrouwen haten en pornografie kijken evenzeer. Datzelfde geldt van de opvatting dat vriendinnen bereid moeten zijn om op seksueel gebied de jongen alles te geven wat hij hebben wil. En dan spreken we nog niet eens over de manosphere als verdienmodel voor bedenkelijke figuren als Andrew Tate.

In het Nieuwe Testament lezen we over heilzaam patriarchaat. Niet alleen over mannen die het hoofd zijn van hun vrouw. Inderdaad, vrouwen moeten hun man gehoorzamen en zich bescheiden gedragen en bedekkend kleden (Ef. 5:22-33). Maar er staat meer: “Gij mannen, hebt uw eigen vrouwen lief, gelijk ook Christus de Gemeente liefgehad heeft, en Zichzelven voor haar heeft overgegeven; Opdat Hij haar heiligen zou, haar gereinigd hebbende met het bad des waters door het Woord; Opdat Hij haar Zichzelven heerlijk zou voorstellen, een Gemeente, die geen vlek of rimpel heeft, of iets dergelijks, maar dat zij zou heilig zijn en onberispelijk. Alzo zijn de mannen schuldig hun eigen vrouwen lief te hebben, gelijk hun eigen lichamen. Die zijn eigen vrouw liefheeft, die heeft zichzelven lief.”

De manosphere is dus strijdig met de boodschap van de Bijbel en botst met Gods scheppingsorde, waar reinheid, trouw, opofferende liefde en monogamie centrale waarden zijn.

Gelijkheidsideologie, evolutie en vaderloze samenleving

Toch helpt het niet om alleen maar te roepen hoe de manosphere verkeerd is. Dat is goedkoop. Het is ook niet nodig om een hysterie te ontketenen over de manosphere. Recent Brits onderzoek heeft de daadwerkelijke invloed ervan op het gedrag van jongens gerelativeerd. Bovendien, massaal pornogebruik bestond reeds voor de opkomst van de manosphere. Ditzelfde geldt voor gewelddadige seks in pornocontent, dat toeneemt door de verslavende werking ervan.

Alleen maar roepen dat jongens zich verre moeten houden van de manosphere is goedkoop. Er zijn namelijk redenen dat de manosphere is ontstaan. Er is immers in het westen sprake van existentiële ontworteling van mannen in een samenleving die vervrouwelijkt. Tot in de twintigste eeuw beheersten mannen het hele openbare leven, van politiek tot universiteit. Bovendien was overal de getrouwde man thuis de kapitein van het schip. Nu leven we in een tijd van gelijkheidsideologie, die mannen cancelt als ze het wagen om werkelijke feiten uit de natuurlijke orde te benoemen.

Reeds in 2005 was Harvard Universiteit zodanig “woke” geraakt, dat zelfs het hoofd van de universiteit niet meer veilig was. De president van Harvard, Larry Summers, zei op een besloten conferentie dat vrouwen over het algemeen minder aanleg en belangstelling hebben voor technische vakken. Dit was honderd procent waar, maar vrouwelijke collega’s lekten de uitspraak aan de pers. Ze vertelden emotioneel dat ze er een ziek gevoel van hadden gekregen. Politieke ideologie en emotie zegevierden over de feiten en negeerde laakbaar onprofessioneel gedrag. Summers moest aftreden.

De gelijkheidsideologie is debet aan het ontstaan van de manosphere, maar het wereldbeeld dat onderwijs, politiek en media jongeren doorgeven evenzeer. Het onderwijs preekt overal evolutie als norm, maar eist vervolgens van jongens dat ze zich niet mogen gedragen volgens hun darwinistische natuur. Met andere woorden, je mag als jongen niet zijn wie je bent volgens ‘de wetenschap’. Bovendien groeien veel jongens (en meisjes) vanwege relatiebreuken op zonder hun natuurlijke vader, en missen ze dikwijls rolmodellen die hun leren om gezond om te gaan met de eigen identiteit en het andere geslacht.

Zolang we weigeren om dit soort aspecten onder ogen te zien, zal er weinig veranderen.

Oplossingen

Alleen kritiek helpt niet. Gelukkig beseft men dit in de psychiatrie, maar het is nog weinig deel van het openbare debat. Er moeten alternatieven komen voor de manosphere. De nood bij jongens en mannen die de huidige samenleving veroorzaakt, moet erkend, benoemd en aangesproken worden. In Litouwen bestaat 84 procent van de zelfmoorden uit mannen. Hier is de psychiatrische gezondheidszorg onlangs begonnen met een benadering waar men aanknopingspunten uit de praktijk van de manosphere gebruikt om mannen te helpen. Ze hebben daar ontdekt dat louter kritiek mannen alleen maar verder wegdrijft. Bovendien zien psychiaters dat de manosphere een vorm van therapie bedrijft, waarbij mannen onder elkaar durven om hun angsten, zelfbeeld, discipline, seksuele problemen, etc. te bespreken.

In onze kerken kan dat vorm krijgen door mannengroepen die boeken over man-zijn lezen, zoals Man zijn, Een man een man, Een Man naar Gods Hart, en dergelijke. Zo kan men het groepsverband met integere vaderfiguren gebruiken om mannen verder te helpen. Als dit gedaan wordt vanuit een Bijbels mensbeeld en als we beseffen dat ‘alfamannen’ een gevolg zijn van de zondeval en niet van de schepping, dan komen we verder. En onze jongens ook.