In zijn boek Beyond Modesty combineert Scott T. Brown een theologische visie op kleding met praktische richtlijnen om kleding te kiezen volgens Bijbelse principes.
In het vorige artikel bespraken we zijn theologische visie. In dit artikel bespreken we zijn praktische richtlijnen. In dit deel gaat Brown onder meer in op culturele ontwikkelingen en de innerlijke houding van de mens, en besteedt hij aandacht aan concrete kwesties zoals zwemkleding. Daarnaast reikt hij kritische vragen aan die helpen om het eigen kledinggebruik te toetsen, en geeft hij richtlijnen voor zedige kleding. De auteur spoort vaders aan om deze christelijke principes binnen het gezin toe te passen. Deze lijnen worden hieronder verder uitgewerkt.
Kleding en culturele veranderingen
Brown beseft dat kleding en de culturele betekenis hiervan steeds verandert. Christenen hebben volgens hem de plicht om hun weg te vinden door veranderende tijden, stijlen en meningen. Zij moeten hun regels niet baseren op de omringende cultuur, maar op het Woord van God.
Bijbelse houding
Op basis van 1 Timótheüs 2 en 1 Petrus 3 wijst de auteur onder meer het volgende gedrag af: verheerlijking van onszelf, het tonen van ijdelheid, de aandacht op jezelf vestigen, het uitstralen van trots, het zich associëren met zondige culturen en het opwekken van verkeerde lusten. Deze Bijbelhoofdstukken vragen juist dat we nederigheid tonen, onszelf beheersen en dat we de zondeval van Adam en Eva erkennen en daarmee de noodzaak om ons lichaam te bedekken.
Zwemkleding
Waar veel christelijke auteurs het onderwerp zwemkleding vermijden, gaat Brown er juist expliciet op in. Hij vraagt zich af of kleding bij activiteiten als dans, gymnastiek en zwemmen in een ‘beschermde categorie’ valt. Bij het denken over kleding moet er volgens hem geen uitzondering worden gemaakt voor zwemkleding.
Vanuit het boek Christian Modesty van Jeff Pollard laat Scott Brown de ontwikkelingen in de stijl van zwemkleding zien. In 1890 was zwemkleding niet meer dan alledaagse kleding die was aangepast voor gebruik in het water. In 1910 werden de armen ontbloot. Tien jaar later kon je worden gearresteerd als je in een badpak rondliep dat we tegenwoordig netjes noemen. In 1920 werden de rug en de benen ontbloot. Tien jaar later werd het decolleté zichtbaar en gingen mannen met ontbloot bovenlijf zwemmen. In 1935 deed tweedelige badkleding zijn intrede. Vijf jaar later werden nieuwe, strak aansluitende stoffen geïntroduceerd. In 1960 werd de navel ontbloot en tegenwoordig mag alles op dit gebied.
Scott Brown is niet blij met deze ontwikkelingen. “Zowel mannen als vrouwen moeten zedige badkleding dragen. De taal voor het bedekken van schaamte en naaktheid in Genesis geeft aan dat God wil dat wij bedekt zijn van de nek tot de dijen of de knieën” (p. 139).
Kritische vragen over onze kleding
Volgens Brown kunnen mensen ondanks dat ze nette kleding dragen toch een arrogant of trots hart hebben. De auteur stelt dat kleding de verborgen begeerten van het hart laat zien. Hij heeft een lijst met vragen die mensen zichzelf kunnen stellen, zoals:
- Is er een onderdeel van mijn garderobe dat verleidelijk is?
- Sluit mijn kleding nauw aan op mijn lichaam? Is het te strak, te laag, te kort of zorgt de stof ervoor dat mijn lichaamsvormen zo te zien zijn dat het de aandacht trekt?
- Zorgt mijn kleding ervoor dat godvrezende mannen of vrouwen hun ogen van mij afwenden?
- Trekt mijn kleding aandacht op een manier die ongepast is?
- Met wie of wat identificeer ik me via mijn kleding?
- Besteed ik te veel tijd en geld aan mode?
- Maakt mijn kleding een slechte indruk en ziet het er onverzorgd uit?
Kledingrichtlijnen
De auteur citeert de baptistenvoorganger Greg Nichols die een prekenserie hield over dit onderwerp. Nichols geeft de volgende kledingrichtlijnen:
- Beter een maat te groot dan een maat te klein;
- Beter te los dan te strak;
- Beter iets te lang dan iets te kort;
- De halslijn van een kledingstuk kan beter een paar centimeter te hoog zijn dan te laag;
- Beter iets te ondoorzichtig dan te doorschijnend;
- Beter iets te bedekkend dan te onthullend;
- Beter iets te terughoudend dan iets te gewaagd.
Vrouwenkleding die de aandacht trekt
Vervolgens gebruikt Brown een preek van de voorganger Albert N. Martin om te laten zien wat voor soort vrouwelijke kleding de aandacht van mannen trekt:
- Jurken en rokken met lange splitten;
- Jurken en rokken die te strak om het achterwerk heen zitten;
- Bovenkleding die nauw aansluit om de borsten;
- Opengeknoopte blouses, lage halslijnen of decolleté;
- Mouwloze blouses of jurken met grote armgaten;
- Rokken of broeken met een lage taille;
- Doorschijnende stoffen of kleding die het ondergoed niet goed bedekt;
- Rokken of broeken die gewoon te kort zijn;
- Broeken die strak om het lichaam heen zitten;
- Buik en rug die ontbloot zijn.
God dienen met het hart
Scott Brown geeft aan dat in de Bijbel nergens zo expliciet over kleding wordt gesproken zoals hierboven. Dat is volgens hem ook niet nodig. Waarom niet? “Omdat God ons principes geeft om ons in elke cultuur te leiden. Hij roept ons op Hem in geest en waarheid te dienen. Hij verlangt naar ons hele hart. Hij wil dat we de principes van Zijn Woord toepassen in onze eigen cultuur, met de stoffen, stijlen en kleding die in onze tijd bestaan” (p. 145).
De man is verantwoordelijk voor zijn gezin
Mannen zijn als hoofd van het gezin verantwoordelijk voor de gang van zaken, dus ook voor de kleding die gezinsleden dragen. Deze verantwoordelijkheid zorgt bij veel mannen voor spanning. Volgens Brown hangt dit samen met de vele zwakke mannen die hij binnen de christelijke gemeenschap signaleert. De auteur geeft hen ook adviezen. “Een man moet met zijn vrouw en kinderen samenwerken op een manier dat zij het Evangelie begrijpen, het doel van kleding zien, de verleiding van de ogen herkennen, overspel vermijden, en beseffen dat hun kleding geen middel is om zichzelf te verheffen” (p. 149).
De boodschap van vaders
Volgens Brown doen mannen er goed aan hun vrouwen en dochters het volgende mee te geven:
- De kern van bescheidenheid is een hart dat op God gericht is;
- Kleding weerspiegelt de waarheid van het Evangelie: God bedekt de schaamte van Zijn Kerk en maakt haar tot een schone bruid;
- Bijbelse zedigheid wordt geleid door de liefdeswetten van de Schrift;
- Zedigheid moet worden begrepen in het licht van geschiedenis en cultuur. De huidige cultuur wordt immers grotendeels gestempeld door onzedigheid.
Hedendaagse functie van kleding
De Amerikaanse auteur beseft goed dat de mode-industrie grote invloed heeft. Inzicht in de betekenis van kleding en waarom God het aan de mensheid heeft gegeven, kan ons beschermen tegen de valkuilen van de mode-industrie of onze eigen neiging tot zelfverheerlijking. De inhoud van de garderobe heeft tegenwoordig een belangrijke functie. “Kleding is een krachtig middel om waarden, sociale status, subcultuur en intenties uit te dragen. Mode geeft mensen zelfvertrouwen in hoe ze zich presenteren. Het is een uitdrukking van persoonlijkheid, identiteit, overtuigingen en een manier om autoriteit uit te stralen. Daarom geven we elke keer dat we kleding aantrekken een boodschap af” (p. 151-152). Kleding vertelt ons ook de boodschap van het Evangelie van de genade van God, óf het vertelt over hoe een mens zich wanhopig probeert te kleden met zijn eigengerechtigheid. Brown legt zijn lezers de vraag aan het hart: Wie dienen we? “Dien je Christus of de mode-industrie met de manier waarop je je kleedt” (p. 153)? Kleding is immers een uitdrukking van onze eigengerechtigheid óf van de gerechtigheid van Jezus Christus.
De Evangelieboodschap via kleding
In het laatste hoofdstuk vat Brown samen waar het bij kleding om gaat. “De belangrijkste handeling van God in de geschiedenis is de redding van Zijn bruid: Hij neemt haar vuile kleren weg en kleedt haar met de mantel der gerechtigheid, zuiver en helder. Het is opmerkelijk hoe duidelijk de Bijbel laat zien dat kleding een beeld is van het plaatsvervangende verzoeningswerk van Jezus Christus” (p. 155-156).
Conclusies
Na het lezen van het waardevolle boek van Scott Brown zijn niet al mijn vragen over kleding beantwoord. Bijvoorbeeld: hoe verhoudt het Bijbelse principe van mooie kleding zich met het principe van matigheid? Het blijft echter lastig om hierin een overtuigend evenwicht te vinden. Ondanks dit is Scott Brown er goed in geslaagd de Bijbelse boodschap over kleding te verwoorden. Enerzijds leert hij overtuigend hoe kleding is verbonden met de Evangelieboodschap van vrije genade. Anderzijds geeft hij de christelijke gemeenschap veel huiswerk mee in zijn praktische toepassingen. Zijn krachtige Bijbelse boodschap is overtuigend en verdient het om ook door Nederlandse christenen te worden overgenomen.
Boekgegevens:
Beyond Modesty: Tracing the Meaning of Clothing through the Fabric of Scripture, Scott T. Brown. Church & Family Life, Wake Forest, NC, United States of America, 2024; Gebonden 171 pag., ISBN 9781624180705; Prijs: $ 17,95.
Dit artikel verscheen eerder bij Gereformeerd Venster. Klik hier voor de theologische bespreking van kleding.
