Bij een christelijk boek over kleding verwachten velen dat het vooral om kledingregels gaat. Over bedekkende kleding bijvoorbeeld en over het onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke kleding. Het boek Beyond Modesty van Scott T. Brown verrast ons: het leert ons dat het bij kleding over meer gaat dan zedigheid en kledingregels.

Het gaat bij kleding in dit boek ook vaak over de boodschap van het Evangelie! Kleding spreekt “over de ware aard van de zonde van de mens en Gods werk om zondaars te bekleden met Zijn mantel der gerechtigheid” (p. xxv). In twee afleveringen bespreek ik dit boek: in dit eerste artikel bespreek ik Bijbelse gegevens over kleding; in het volgende artikel geef ik de praktische toepassing van Scott Brown weer.

Church & Family Life
Scott T. Brown is voorzitter van de organisatie Church & Family Life en predikant van een baptistengemeente. Church & Family Life is een Amerikaanse organisatie die veel reformatorisch materiaal verspreidt over onderwerpen rond huwelijk en gezin. Brown is daarnaast ook samensteller van het imposante boek A Theology of the Family [Een theologie van het gezin], waarin vijf eeuwen Bijbelse wijsheid over gezinszaken wordt gepresenteerd.

Beyond Modesty
Het Engelstalige boek Beyond Modesty: Tracing the Meaning of Clothing through the Fabric of Scripture [Meer dan zedigheid: het zoeken naar de betekenis van kleding in het geheel van de Schrift] bevat 25 korte hoofdstukken en telt ongeveer 200 pagina’s. Het onderwerp kleding wordt behandeld in twee onderdelen: de Bijbelse theologie over kleding in het Oude en Nieuwe Testament en praktische beschouwingen en toepassingen voor in de 21e eeuw.

De Bijbelse boodschap over kleding in een notendop
Mensen kunnen op een Bijbelse of op een on-Bijbelse manier met kleding omgaan. Kleding is ontworpen om schaamte te bedekken, naaktheid te verhullen, schoonheid te tonen, zonde te bedekken, onderscheid te maken tussen man en vrouw, vorm te geven aan nederigheid, godzaligheid te belijden, zuiverheid te symboliseren en geeft daarnaast rijke geestelijke lessen. De Bijbelse boodschap over kleding wijst namelijk ook op de mantel der gerechtigheid van Jezus Christus. De Heere geeft deze aan zondaren en vervangt hiermee hun zondige vodden. Anderzijds wijst de Bijbel op de trotse en onafhankelijke houding waarmee de wereld zich kleedt. Veel ongelovigen willen graag zelf bepalen hoe zij zich kleden en laten zich daarbij niet leiden door de normen die God in Zijn Woord geeft.

Kleding als teken van verzoening
Als we Bijbels willen denken over kleding, moeten we beginnen met het boek Genesis. Vóór de zondeval was er geen schaamte en was er geen kleding nodig. Na hun diepe val maakten Adam en Eva zelf kleding van vijgenboombladeren. In Zijn oneindige goedheid openbaarde God voor de eerste keer het Evangelie. De Heere was niet tevreden met de eigengemaakte kleding van het eerste mensenpaar. Hij gaf hun “rokken van vellen en toog ze hun aan” (Gen. 3:21). Hiervoor moest een dier geslacht worden: het eerste offer. “De verwisseling van Adams kleding (vijgenbladeren) door kleding die God hem gaf (dierenhuiden) betekent de verwisseling die nodig is voor de zaligheid” (p. 14).

Gods kleding
De Heere ging na de zondeval niet eerst de buitenkant van de mens bedekken. Brown wijst erop dat God Zich eerst op het hart van de mens richtte: “Hebt gij van dien boom gegeten, van welken Ik u gebood, dat gij daarvan niet eten zoudt” (Gen. 3:11)? De schuld van Adam wordt hiermee aangewezen. Pas daarna gaat God de mens bedekken met kleding die Hij ontworpen heeft. Dit betekent ook dat de eigengerechtigheid van de mens verwisseld moet worden door de gerechtigheid van Christus.

Kleding om naaktheid te bedekken
Kleding is bedoeld om de naaktheid te bedekken. De kleding van vijgenbladeren, die Adam en Eva maakten, was voor God niet goed. Volgens Brown bedekten de “rokken van vellen” die de Heere maakte, het lichaam van minimaal de nek tot de knieën. “De Schrift geeft duidelijk aan dat kleding is ingesteld om het lichaam te bedekken, niet om het te onthullen. (…) Het onthullen van onze naaktheid is zondig” (p. 32).

Kleding voor schoonheid en heerlijkheid
Kleding is ook bedoeld voor schoonheid en heerlijkheid. Exodus 28:2 leert ons dat voor de priesters “heilige klederen” gemaakt moesten worden “tot heerlijkheid en tot sieraad.” Brown: “De prachtige kleding van de priester symboliseert de geestelijke kleding van de ware gelovige” (p. 35). Het idee dat een christen er verwaarloosd of slordig bij moet lopen, is vreemd aan de Bijbel. Zedigheid is nooit het tegenovergestelde van schoonheid. De auteur wijst op de deugdelijke huisvrouw in Spreuken 31 die mooie kleding maakte.

Kledingverschil tussen mannen en vrouwen
Deuteronomium 22:5 leert: “Het kleed eens mans zal niet zijn aan een vrouw, en een man zal geen vrouwenkleed aantrekken; want al wie zulks doet, is den HEERE uw God een gruwel.” Voor Brown is deze tekst aanleiding om onderscheid aan te brengen in kleding voor man en vrouw. De auteur beseft dat er culturele verschillen zijn. Hij roept daarnaast op om je mannelijkheid of vrouwelijkheid te benadrukken via je kleding. “Verzet je tegen genderneutraliteit” (p. 53).

Witte kleding als teken van zuiverheid en vreugde
Witte kleding is in de Bijbel een teken van zuiverheid en vreugde. Daniël 7:9 spreekt over God met de naam “Oude van dagen”. Zijn kleed is wit als de sneeuw. Johannes 20 spreekt over engelen in witte klederen. Openbaring 3 spreekt over gelovigen die hun klederen niet bevlekt hebben en die met Christus zullen wandelen “in witte klederen”. Sálomo verbindt in Prediker 9:7-8 vreugde met zuivere kleding: “Ga dan heen, eet uw brood met vreugde en drink uw wijn met goeder harte” (…) “Laat uw klederen te allen tijde wit zijn, en laat op uw hoofd geen olie ontbreken.”

Verleidelijke kleding
Volgens de auteur kan kleding een aantrekkingskracht hebben die tot verzoeking leidt. Brown verwijst hierbij naar Spreuken 7:10: “En zie, een vrouw ontmoette hem in hoerenversiersel” en waarschuwt voor slechte motieven. “Het was duidelijk dat ze mannen probeerde te verleiden met haar kleding. Dat was haar bewuste plan” (p. 62). Volgens Brown hebben mannen hun verantwoordelijkheid om met verleidingen om te gaan. Hij verwijst naar Job: “Ik heb een verbond gemaakt met mijn ogen; hoe zou ik dan acht gegeven hebben op een maagd” (Job 31:1)? Mannen moeten volgens de auteur een aversie ontwikkelen tegen verkeerde lusten. Vrouwen hebben volgens hem de verantwoordelijkheid om met hun kleding geen lusten op te wekken.

Heidense kleding
In Zefánja 1:8 lezen we dat God gaat straffen omdat mensen kleding van heidense volken aantrekken. De auteur identificeert de woorden “vreemde kleding” in deze tekst met goddeloosheid. In Genesis 35:2 lezen we dat Jakob tot zijn huisgezin zegt: “Doet weg de vreemde goden die in het midden van u zijn, en reinigt u en verandert uw klederen”. Brown merkt hierbij op: “In het geval van Jakob was kleding een heidens symbool, en het veranderen van kleding was een symbool van zuivering” (p. 73). De auteur maakt de toepassing: “De wereld van de mode-industrie mag niet onze norm zijn. Wij zijn geen kinderen van deze wereld” (p. 75). De auteur vervolgt: “Ben je bereid de opmerkingen, de schaamte en zelfs de lasterlijke dingen die mensen over je zullen zeggen te accepteren als je je kleedt als een christen” (p. 75-76)?

Kleding als beeldspraak voor verlossing
In de evangeliën komt kleding ook verschillende keren aan de orde. In de gelijkenis van de koninklijke bruiloft nam de koning het zeer kwalijk dat een van de gasten geen bruiloftskleed aanhad (Matthéüs 22). Brown merkt daarbij op: “De man zonder bruiloftskleding beeldt een man uit die niet met Christus bekleed is. (…) Omdat hij de klederen des heils mist, beveelt de koning dat de slecht geklede man gebonden en in de ‘buitenste duisternis’ geworpen wordt” (p. 83-84).

In de evangeliën van Markus en Lukas wordt gesproken over de Gadareense bezetene. In Lukas 8 staat dat deze man die met duivelen bezeten was geweest, geen kleren aanhad. De Heere Jezus verlost deze man van die onreine geesten. In Markus 5:15 lezen we dat deze man bij de Heere Jezus zit, “gekleed en wel bij zijn verstand”. De Amerikaanse auteur ligt toe: “Kleding is een veelgebruikte metafoor voor verlossing, waarvan de bezetene slechts één voorbeeld is” (p. 86).

We zien dit ook terug in de gelijkenis van de verloren zoon. De redding van deze jongeman werd gekenmerkt door zijn nieuwe kleding. “Hij kreeg het beste gewaad van zijn vader, een ring en sandalen aan zijn voeten” (p. 86).

Matigheid in kleding
1 Timótheüs 2:9 leert: “Desgelijks ook dat de vrouwen in een eerbaar gewaad met schaamte en matigheid zichzelven versieren, niet in vlechtingen des haars, of goud, of parelen, of kostelijke kleding”. De schrijver houdt zijn lezers een spiegel voor. Straalt onze kleding trotsheid of nederigheid uit?

Versiering aan de binnen- of buitenkant?
Petrus heeft een vergelijkbare boodschap. “Welker versiersel zij, niet hetgeen uiterlijk is, bestaande in het vlechten des haars, en omhangen van goud, of van klederen aan te trekken, maar de verborgen mens des harten, in het onverderfelijk versiersel van een zachtmoedigen en stillen geest, die kostelijk is voor God” (1 Petrus 3:3-4). Brown merkt over dat innerlijke op: “De schoonheid van een zachtmoedige en stille geest zal altijd gewaardeerd worden (…) Omdat haar schoonheid van binnenuit komt, kan niemand haar die afnemen. (…) Het zit diep in haar ziel, in het verborgen deel van haar hart” (p. 111).

De verheerlijkte gelovige
In Jesaja 52:1 staat geschreven: “Waak op, waak op, trek uw sterkte aan, o Sion, trek uw sierlijke klederen aan”. Volgens de Amerikaanse auteur is dit een weergave van het Evangelie. In Jesaja 53:5 lezen we wat het Christus gekost heeft om Zijn bruid te verheerlijken. “Maar Hij is om onze overtredingen verwond, om onze ongerechtigheden is Hij verbrijzeld; de straf die ons den vrede aanbrengt, was op Hem, en door Zijn striemen is ons genezing geworden.” Bedenk hierbij dat Christus volledig ontkleed moest worden om Zijn bruidskerk te bekleden met de klederen des heils. Openbaring 3:5 beschrijft het uiterlijk van Gods Kerk: “Die overwint, die zal bekleed worden met witte klederen”.

De kleding van de heiligen bij de bruiloft des Lams
Brown had erbij kunnen vermelden dat het beeld van kleding voor de heiligen een climax bereikt in Openbaring 19:7-8 waar staat: “Laat ons blijde zijn en vreugde bedrijven, en Hem de heerlijkheid geven; want de bruiloft des Lams is gekomen, en Zijn vrouw heeft zichzelve bereid; en haar is gegeven dat zij bekleed worde met rein en blinkend fijn lijnwaad; want dit fijn lijnwaad zijn de rechtvaardigmakingen der heiligen.”

In D.V. de volgende aflevering komt de praktische toepassing over kleding aan de orde. Dit artikel verscheen eerder bij Gereformeerd Venster.