Twee straffen
De zondeval van het eerste mensenpaar heeft verschrikkelijke dingen teweeggebracht. Zeker, God zocht de mens genadig met de belofte om Zijn Zoon te zenden. Maar Hij daagde de mens ook voor Zijn rechterstoel en sprak als de Opperrechter het vonnis uit. Eerst strafte Hij de slang (en daarachter de satan), vervolgens de vrouw en ten slotte de man. Je zou kunnen zeggen: Hij werkt naar de eindverantwoordelijke toe. En allemaal krijgen ze een specifieke en passende straf.
Het gaat mij in deze Bijbelstudie om wat de Heere tegen de vrouw heeft gezegd: Tot de vrouw zeide Hij: Ik zal zeer vermenigvuldigen uw smart, namelijk uwer dracht; met smart zult gij kinderen baren; en tot uw man zal uw begeerte zijn, en hij zal over u heerschappij hebben (Genesis 3:16). De vrouw krijgt dus twee dingen te horen. Haar worden zware bevallingen en nare botsingen voorspeld, omdat ze luisterde naar de slang.
Zware bevallingen
Ten eerste zal God het haar moeilijk maken in het dragen en het baren van kinderen. Dat is een zware straf. Haar lichaam is immers op het moederschap aangelegd. Juist in datgene wat zo ontzettend belangrijk is voor de vrouw, raakt de Heere haar. En wat is Gods Woord waar gebleken. Een zwangerschap valt vaak niet mee. Zwangere vrouwen moeten zich allerlei dingen ontzeggen. Misselijkheid en (hevige) vermoeidheid spelen op. Sommige vrouwen zien er om die reden gewoon tegenop om zwanger te raken…
Zalig in kinderen baren
Maar dat is niet het hele verhaal. Timotheüs schrijft: Doch zij zal zalig worden in kinderen te baren, zo zij blijft in het geloof, en liefde, en heiligmaking, met matigheid (1 Timotheüs 2:15). Wat betekent dat? Niet dat je verlost wordt van je zonden als je kinderen baart. Toch worden zaligheid en het baren van kinderen hier wel aan elkaar gekoppeld. Misschien helpt Filippenzen 2:13 om dit te begrijpen. In dit bekende vers roept Paulus op: werkt uws zelfs zaligheid met vreze en beven. Hij bedoelt daar niet dat je jezelf zalig moet maken, maar hij roept christenen op om de zaligheid uit te werken, om dichter bij de Heere te leven. Laten we 1 Timotheüs 2:15 ook eens zo opvatten. Dan staat er: door kinderen te baren kun je dichter bij de Heere leven. Wat is dat een prachtig perspectief!
Misschien verzucht een moeder: ‘Was het maar waar…’ Je kunt je zo leeg voelen, zo moe, zo óp! In de zwangerschap, maar ook daarna. Wat komt er veel op je af. Het lijkt erop dat je zou moeten genieten, maar dat kun je niet. Moeilijk is dat. Dat is nu precies wat Genesis 3 zegt.
En toch: waren er ook niet de momenten dat je met je man tot de Heere bad of Hij alles goed wilde maken met jullie kindje? Zuchtte je tijdens de bevalling ook niet tot God om uitkomst? En toen je je kind in de armen mocht nemen, was er toen niet een diepe verwondering, een blijde dankbaarheid in je hart jegens God, de Schepper van het leven? Als dat er was, begrijp je er misschien iets van wat Paulus hier schrijft. Dan wil de Heere je geestelijk vormen in de weg van het baren van kinderen. Ook door het lijden heen, door moeiten en moederzorgen – zo zij blijft in het geloof, en liefde, en heiligmaking, met matigheid.
Nare botsingen
Het eerste deel van de straf heeft betrekking op de vrouw zelf. Het tweede gaat meer over de vrouw in relatie tot de man: en tot uw man zal uw begeerte zijn, en hij zal over u heerschappij hebben. Er zal dus rivaliteit zijn tussen man en vrouw. De vrouw zal de man begeren. Dat is hier niet seksueel bedoeld. Hier wordt bedoeld dat de vrouw zich enerzijds wel afhankelijk voelt van de man, maar anderzijds het liefst zelf de touwtjes in handen houdt, zelfs over de man wil heersen. Maar zo zal het niet gaan, zegt de Heere. De man zal heerschappij hebben over de vrouw. Dat bedoelt God niet positief. Het natuurlijke en liefdevolle leiderschap van de man verwordt tot tirannie. Calvijn zegt hierover: vroeger was de onderwerping van de vrouw aan de man “vrijwillig en in ’t geheel niet hard, maar nu wordt zij tot slavernij gebracht”.
En zo komt het dat vrouwen het moeilijk vinden om het leiderschap van de man te accepteren. Dat is de hele geschiedenis van de mensheid door aan de orde geweest! Hoe vaak, en hoe verschrikkelijk soms zijn vrouwen onderdrukt door hun heerszuchtige mannen. Deze mannen deden niet wat Paulus zegt: Gij mannen, hebt uw eigen vrouwen lief, gelijk ook Christus de gemeente liefgehad heeft en Zichzelven voor haar heeft overgegeven (Efeze 5:25). Andersom zijn mannen niet gerespecteerd door hun vrouwen. Deze vrouwen deden niet wat Paulus – en ten diepste God Zelf – hun opdraagt: Gij vrouwen, weest uw eigen mannen onderdanig, gelijk den Heere (Efeze 5:22).
En het gaat door tot op de dag van vandaag. Niet alleen binnen het huwelijk overigens. Deze straf strekt verder, tot in de hele samenleving. Denk aan al die discussies rond topvrouwen. Er moeten zonodig evenveel vrouwen als mannen in topfuncties zitting hebben. Soms krijg je de indruk: liever een onkundige vrouw dan een kundige man. Wat zit daar achter? Genesis 3:16. Hoewel vaak bedoeld om vrouwen uit een minderwaardigheidspositie te halen, gaat hierachter het verlangen schuil om de man aan de kant te duwen.
Dat speelt overigens net zo goed in de kerk. In veel kerken is besloten dat ook vrouwen ambtsdrager kunnen worden. Deze vrouwen zijn ten diepste niet tevreden met de eigen prachtige positie die God hun heeft gegeven. Of moeten we vooral naar de mannen kijken die op de kerkelijke synodes dergelijke besluiten hebben genomen? Voelen ze zich niet meer comfortabel bij het leiderschap dat God aan hen gegeven heeft?
Geen gebod, maar een straf
Begrijp me goed, we mogen het niet goedpraten als vrouwen worden onderdrukt. Dat is vreselijk, en daar hebben we tegen te strijden. De straf van Genesis 3:16 hoeven we niet gelaten over ons te laten komen. Zo zouden we het klassieke huwelijksformulier kunnen opvatten. Er staat daar: “En na den val heeft God tot Eva, en in haar persoon tot het ganse vrouwelijk geslacht gesproken: Tot uw man zal uw begeerte zijn, en hij zal over u heerschappij hebben. Deze ordinantie Gods zult gij niet tegenstaan, maar veelmeer het gebod Gods gehoorzaam zijn.”
In alle voorzichtigheid wil ik hierbij het volgende opmerken. Ik denk dat Genesis 3:16 hier ten onrechte als een gebod van God wordt gelezen. Het is geen gebod, maar een straf van God. Net als het zware werk dat is voor de man (Gen. 3:17). Dat betekent niet dat de man zo zwaar mogelijk werk op moet zoeken. Hij mag gerust gaan voor werkplezier en comfort. De dood is ook een straf en geen gebod (Gen. 3:19). We mogen proberen de dood op afstand te houden, bijvoorbeeld door medicijnen te gebruiken. Zo mogen we ook proberen als man en vrouw in harmonie samen te leven. We mogen, ja we moeten opkomen voor onderdrukte vrouwen.
Maar wat zien we nu gebeuren in onze maatschappij? Er wordt gevochten tegen een straf van God met als gevolg dat die straf als een boemerang terugkeert. Vrouwen worden geacht financieel zelfstandig te zijn om een eventuele scheiding te kunnen betalen. Daarmee verliest het huwelijk zijn kracht. Vrouwen focussen op hun carrière en laten hun kinderen te veel alleen, tot schade van de kinderen. Hun natuurlijke, vrouwelijke verlangen naar een kind sneeuwt onder in een wirwar van belangen en verlangens. Ze worden opgejut door een rusteloze maatschappij. En de scheppingsorde? Het respect voor de man? Het liefdevolle leiderschap van de man? Dat is ver te zoeken.
Christus en Zijn kerk
Wat een drama als we zo in huwelijk en maatschappij tegen elkaar aan het vechten zijn. De vrouw begeert te heersen, en de man heeft heerschappij over haar. Of in onze samenleving soms andersom: terwijl de vrouw heerschappij heeft, probeert de man met grof geweld zijn positie terug te veroveren. Want wij mannen zijn er ook nog, wat denken die vrouwen wel niet! Wat hebben we dan nodig om samen te knielen aan de voet van het kruis. Christus heerste door te dienen! Op hem moeten we lijken, mannen! Wie door het geloof aan Hem verbonden is, gáát ook daadwerkelijk Zijn beeld vertonen.
En de bruidskerk? O, die vindt het helemaal niet erg om de Bruidegom te volgen. Om zo je man te mogen volgen, je man-met-gebreken… En die ambtsdrager met evenzoveel fouten als hij haren heeft op zijn hoofd. Ik wil niet zeggen dat je dan voorbij de straf komt. Want die speelt op zolang we op deze aarde leven. Maar Gods kerk mag eens thuiskomen. En dan geldt werkelijk: de straf is eeuwig voorbij! Geen zware bevallingen meer, geen nare botsingen meer, maar vrede op aarde. Harmonie met God, met de naaste, ja met de hele schepping. Door Christus alleen.
