Sinds de eerste reageerbuisbaby in 1978 zijn er al meer dan 12 miljoen IVF-kinderen ter wereld gebracht. Moreel gezien is IVF een complex vraagstuk. Dit artikel slaat enkele Bijbelse piketpaaltjes.
De christelijke bio-ethicus Scott Rae schrijft over ‘Bijbelse grenspalen’ die aangeven waar de grenzen liggen als we technologieën overwegen die de vruchtbaarheid bevorderen [1].
Het eerste aspect betreft een theologisch perspectief op technologie. We creëren en ontwikkelen al sinds de Hof van Eden allerlei technologieën die ons helpen bij onze dubbele opdracht: bouwen en bewaren. Sinds de zondeval kunnen die technologieën, mits verstandig gebruikt, goede gaven zijn die de impact van het kwaad beperken. Kunstmatige intelligentie (ART) die binnen de Bijbelse grenzen opereert, kan onvruchtbaarheid tegengaan, wat net zo goed een gevolg is van de zondeval als hart- of leverziekten.
Een tweede Bijbels uitgangspunt is de onbetwistbare status van het ongeboren kind als beeld van God. De Schrift leert ons dat ieder mens Gods beeld draagt. Embryologie, de wetenschap die zich bezighoudt met de studie van embryo’s, bevestigt de menselijkheid van het ongeboren kind vanaf het moment van de conceptie. Filosofie ondersteunt deze wetenschap. Er is geen moreel relevant verschil tussen de embryo’s die we ooit waren en de volwassenen die we nu zijn, dat destijds onze dood zou hebben gerechtvaardigd, maar nu niet meer.
De implicaties van deze uitgangspunten
Deze redeneringen vormen de basisstructuur van het pro-life-argument. De implicaties ervan voor voortplantingstechnieken, waaronder IVF, zijn duidelijk. Elke technologie die opzettelijk een onschuldig mens schaadt of doodt, is verkeerd. Zodra embryo’s zijn gecreëerd, mogen ze niet worden “geclassificeerd” als meer of minder waardevol. Alle embryo’s moeten de kans krijgen om voldragen te worden. Geen enkel embryo mag worden weggegooid, omdat Gods beelddragers niet wegwerpbaar zijn, zelfs niet als ze klein zijn. Selectieve beëindiging, wat niets anders is dan abortus, is niet toegestaan.
Gezien de gebruikelijke werkwijze valt conventionele IVF af, waardoor alleen meer conservatieve benaderingen overblijven voor christenen die niet per se theologisch gekant zijn tegen ART. Bij IVF met minimale stimulatie worden minder embryo’s geproduceerd. Als een stel besluit dat IVF een haalbare optie is, mogen ze niet meer embryo’s produceren dan ze bereid en in staat zijn om te voldragen. Ten slotte is er IVF met een natuurlijke cyclus. Hierbij wordt slechts één embryo gecreëerd uit de eicel die een vrouw vrijgeeft tijdens haar normale ovulatiecyclus.
Een derde barrière is het Bijbelse begrip dat voortplanting door God alleen binnen de grenzen van het huwelijk bedoeld is. Een verbondshuwelijk kenmerkt zich door exclusiviteit (één man en één vrouw), duurzaamheid (één leven lang) en seksuele gemeenschap die gericht is op voortplanting (één vlees). Dit betekent niet dat er elke keer als gehuwden gemeenschap hebben er een kind wordt verwekt. Maar wel dat de gemeenschap tussen een man en een vrouw, van nature, gericht is op de mogelijkheid van nieuw leven.
Deze grens betekent dat gameten van derden (of donoren) moreel gezien geen acceptabele optie zijn voor welk paar dan ook. Homoseksuele stellen, wier verbintenis van nature steriel is, kunnen geen kind krijgen zonder donorsperma of een donoreicel in combinatie met een draagmoeder. Bovendien is in elk van deze laatste scenario’s ten minste één van de “ouders” biologisch gezien uitgesloten.
Deze grenspaal sluit pornografie volledig uit.
Handelswaar
Een vierde heikel punt betreft de manier waarop ART’s onze kijk op kinderen beïnvloeden. Kinderen zijn geen handelswaar en niemand heeft ‘recht’ op een kind. Door de mogelijkheid om leven in een laboratorium te creëren, ontstaat automatisch het risico dat de ‘producten’ worden gecommercialiseerd. Hoe verder de technologie zich ontwikkelt, hoe meer technici zich als heerser over de natuur zullen beschouwen en eisen dat ze kinderen naar eigen inzicht kunnen produceren. De vruchtbaarheidsindustrie is een grote business. In combinatie met een maatschappij waarin de gemiddelde huwelijksleeftijd in slechts enkele decennia opvallend is gestegen [2] – en daarmee ook de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen kinderen krijgen – stellen steeds meer mannen en vrouwen het krijgen van kinderen uit totdat ze hun opleidings- en carrièredoelen hebben bereikt. Hun biologie laat hen echter in de steek, vooral bij vrouwen. De kans op een kind neemt sterk af in hun late dertiger- en veertigerjaren.
Bovendien, doordat de mogelijkheid bestaat om genetisch materiaal in te vriezen en embryo’s te creëren (zelf betaald of via de verzekering), neemt het vermeende “recht op kinderen” toe. Alleenstaande vrouwen of mannen die een kind willen maar geen partner hebben, kunnen dit regelen. Homoseksuele stellen die kinderen willen maar er niet op natuurlijke wijze in slagen, eisen net als ieder ander het recht op een gezin op.
Nergens in de Schrift lezen we dat iemand recht heeft op kinderen. Kinderen zijn geschenken, geen handelswaar.
En adoptie dan?
Als aanvulling op dit standpunt is er een duidelijk ethisch verschil tussen het adopteren van een bestaand kind in nood en het verwekken van een kind met als enig doel het vervolgens ter adoptie af te staan. Er zijn miljoenen kinderen, geboren en ongeboren, die geen gezin hebben. Een gevolg van conventionele IVF-praktijken is dat er minstens 1,5 miljoen embryo’s in een staat van bevroren bewaring bestaan. Voor elk van deze kinderen moet adoptie worden gezien als een legitieme reddingsmissie. Organisaties zoals het Snowflakes Embryo Adoption Program hebben het reële probleem van “overgebleven embryo’s” aangepakt – embryo’s die via IVF zijn ontstaan maar die stellen om uiteenlopende redenen niet voldragen – door methoden te ontwikkelen om embryo’s in bewaring te adopteren. In deze gevallen ontvangen adoptiemoeders hun geadopteerde kind in de baarmoeder en bevallen ze zelf.
Ten slotte moet er een grenspaal staan die Gods goedheid en soevereiniteit helder in het zicht houdt, zelfs te midden van gebrokenheid. Als duidelijk wordt dat het niet mogelijk is om een kind te krijgen dat biologisch gezien van jou is, moet die realiteit met verdriet en genade worden aanvaard. De pijn van onvruchtbaarheid is reëel en wordt vaak in stilte doorstaan. Zelfs binnen de kerk voelen stellen die geen kind kunnen krijgen die pijn vaak extra sterk wanneer kinderen in de schijnwerpers staan tijdens Moeder- en Vaderdag, jaarlijkse kerstspelen, doopceremonies, enzovoort.
Hoewel de kerk meer kan doen om stellen te ondersteunen die worstelen met onvruchtbaarheid, is het duidelijk dat wanneer mensen koste wat kost een kind willen, een goede wens ontaardt in een misvormde toestand. Afgoderij is een verraderlijke zonde, maar ze bestaat wel degelijk.
Slotgedachten
Deze Bijbelse grenzen zijn onbuigzaam, en terecht. Kostbare mensenlevens staan op het spel.
Gezien deze realiteit verdiepen veel christenen zich in IVF. Ze spreken zich ook meer uit over de zeer reële risico’s en over het enorme verliesvan mensenlevens wanneer minstens de helft van de embryo’s die via conventionele IVF worden gecreëerd, de geboorte niet haalt. Ook hekelen ze de arrogantie van het creëren van meer kinderen dan een moeder kan baren om ze vervolgens voor onbepaalde tijd in te vriezen. Zelfs goed geïnformeerde christenen die voorstander zijn van meer conservatieve vormen van de technologie, aarzelen om het in eerste instantie aan te bevelen.
Als het om IVF gaat, is uw stem meer dan ooit nodig. Alleen zo kunnen we anderen op een respectvolle manier informeren over wat er op het spel staat met onze door God verleende status als beeld van god (imago Dei) .
[1] Scott Rae, “Ethiek aan het begin van het leven, deel 2” in Morele keuzes: een inleiding tot de ethiek , 4e editie (Grand Rapids, Michigan: Zondervan, 2018), 165–200.
[2] Van 21 voor vrouwen en 23 voor mannen in 1970 tot 28,6 en 30,5 in 2022. Brad Wilcox en Alan J. Hawkins, “The Marriage Paradox,” Institute for Family Studies, 30 augustus 2024, https://ifstudies.org/blog/the-marriage-paradox-.
Dit artikel werd eerder in uitgebreidere versie gepubliceerd op Stand to Reason.
