Leestijd: 3 minuten

Waar vinden we onze diepste identiteit? Zoeken we die buiten onszelf in Christus, zoals het doopformulier van de kerk ons leert en leven we uit Woord en Sacrament? Dit zijn belangrijke vragen waarbij de lijdensweek en het paasfeest ons bepalen.

De afgelopen week sprak ik in Lunteren op een kerkelijke bijeenkomst van jongvolwassenen. Het ging over de spanning die er kan zijn tussen geloof en seksuele geaardheid.

Recent seculier wetenschappelijk onderzoek uit respectabele vaktijdschriften in Amerika, Zweden en Engeland laat zien dat geaardheid kan veranderen, ofwel principieel “fluïde” van karakter is. Het gaat om grootschalig representatief onderzoek (Journal of Sex Research 2019, Jamanetwork Journal 2024, Journal of Social Science and Medicine 2025).

Bovendien is er geen bewijs voor de overtuiging dat de ontwikkeling van homoseksualiteit genetisch gedetermineerd is, zoals vroeger vooral in Nederland wel gedacht werd. In het buitenland waren de meningen hierover al langer genuanceerd. Het jongste onderzoek laat echter zien dat genen slechts een klein aandeel hebben in het ontwikkelen van aantrekkingskracht tot hetzelfde geslacht, variërend per persoon van 8 tot 25 procent.  Wetenschappers menen nu dat dit soort seksuele gerichtheid in belangrijke mate veroorzaakt wordt door andere factoren, zoals de familieomstandigheden waarin een kind opgroeit en de persoonlijk ervaringen van dat kind. (Scientific American 2019, Frontiers in Behavioral Neuroscience 2025).

Ook dan kan een seksuele oriëntatie diep geworteld zijn en een levenslange gerichtheid blijven. Ik wil dus niet suggereren dat geaardheid een keuze is die wij volledig zelf in de hand hebben. Niettemin, de feiten uit kwalitatief hoogstaand wetenschappelijk onderzoek in diverse landen laten zien dat seksuele oriëntatie kan veranderen.

Nieuwe oriëntatie

Dat onze oriëntatie en denken over onszelf kan veranderen, wisten we reeds uit de Bijbel. De apostel Paulus houdt ons voor: “Indien gij dan met Christus opgewekt zijt, zo zoekt de dingen die boven zijn, waar Christus is, zittende aan de rechterhand Gods.” (Kol. 3:1) Dit is geen vrome inbeelding en staat niet los van de werkelijkheid. Volgens de statenvertalers ziet dit op het voorgaande hoofdstuk, waarin Paulus getuigd had dat wij door de doop met Christus begraven en opgewekt zijn. Opwekking veronderstelt dat we eerst gestorven waren. Paulus zegt dat dit de algemene staat is van de mensheid na de zondeval. Hij past het ook op zichzelf toe: “Wij waren van nature kinderen des toorns, gelijk ook de anderen” (Ef. 2:3).

In de heilige Doop maakt God een nieuw begin. Dit gebeurt met een opdracht om onze identiteit te zoeken en te vinden in het spreken van God. Om daarnaar te gaan leven. Niet in de zelfgemaakte waarheden van onze gevoelens, of gedachten, maar op basis van wat God door de schepping en in de Bijbel over ons zegt: “Bedenkt de dingen, die boven zijn, niet die op de aarde zijn. Want gij zijt gestorven, en uw leven is met Christus verborgen in God.” (Kol.3:2-3)

Afsterven

De Bijbel maakt dat heel concreet: “Doodt dan uw leden, die op de aarde zijn, namelijk hoererij, onreinheid, schandelijke beweging, kwade begeerlijkheid, en de gierigheid, welke is afgodendienst. Om welke de toorn Gods komt over de kinderen der ongehoorzaamheid.”(Kol. 3:5-6) Wie zou dan durven zeggen: zo ben ik nu eenmaal, dit is mijn geaardheid? De kerkgeschiedenis laat zien dat christenen juist in de lijdenstijd werk maakten van het afsterven van de oude mens. Dat gaat immers niet automatisch. Daarom beveelt de apostel “doodt dan uw leden”. Dit betekent strijd en ongemak.

Dat geeft spanning. We bevinden ons immers nog in een lichaam dat deel is van de gevallen schepping. Vlees en bloed kunnen het koninkrijk van God niet beërven. Dat geeft onvermijdelijk strijd, juist ook op het terrein van seksuele geaardheid. Dit is een probleem van ons allemaal, niet alleen van mensen die zich aangetrokken voelen tot hetzelfde geslacht. Immers, de meeste mensen ervaren de seksuele aantrekkingskrachten die de Bijbel zondig noemt, van welke aard dan ook.

Opstaan van nieuwe mens

Er zijn volgens de kerk belangrijke hulpmiddelen bij het afsterven aan de oude mens en het voeden van de nieuwe schepping die God in Christus begonnen is.

In de eerste plaats: de verwaarloosde praktijk van het vasten. Biddagen waren vroeger vastendagen waarop niet of zeer sober gegeten werd. Vasten geeft de boodschap aan ons lichaam dat begeerten het niet zomaar voor het zeggen hebben in ons leven. Het laat ons beseffen dat Christus koning is en dat niet onze begeerten koning zijn. Wat er nu bestaat, is tijdelijk. Er komt een straks nieuw opstandingslichaam dat niet meer kan zondingen. Dominee Willem Teellinck uit Middelburg en Wilhelmus à Brakel (hoofdstuk 33 Redelijke Godsdienst) vonden vasten een normale en onmisbare praktijk voor verootmoediging en levensheiliging.

In de tweede plaats moeten we naast het laten verhongeren van de oude mens, de nieuwe gaan voeden. Dat gaat praktisch door het aangezicht van de Heere te zoeken in gebed en Schriftlezing. We leven bij alle Woord dat uit de mond Gods uitgaat. (Matt. 4:4) Lees je Bijbel, bid elke dag.

Ten slotte is er het medicijn van de barmhartigheid en vrijgevigheid. Wie iets goeds doet voor de ander, geeft aan zijn denken de boodschap mee dat je niet bezig hoeft te zijn met je eigen begeerten. Op die manier komen we los van de materialistische gerichtheid op het hier en nu. In plaats daarvan komt er focus op het Grote Gebod: hoe kunnen we er zijn voor God en de naaste?

Dan wordt het een gezegend paasfeest.