Leestijd: 4 minuten

Er stak in de Verenigde Staten eind 2025 een grote publicitaire storm op toen de Epstein Files werden vrijgegeven. Het bleek namelijk dat een aanmerkelijk deel van de documenten en het beeldmateriaal dat toebehoorde aan de zedendelinquent Jeffrey Epstein was zwartgemaakt. De verontwaardiging was groot: tóch niet de openheid die was beloofd! Wat verborgen was, moest verborgen blijven! Ongerechtigheid was zwartgelakt. Namen waren onleesbaar gemaakt. Reputaties mochten niet worden aangetast.

Deze storm ging niet liggen, ook al leidden andere gebeurtenissen zoals de claim op Groenland de aandacht van het grote publiek wat af. Eind januari 2026 kwam er opnieuw een golf van onthullingen, waarin wat minder tekst zwartgelakt was. Er staan allerlei namen in van mensen met grote reputaties. Daarmee is de beerput nog lang niet leeg. Het blijkt namelijk dat het netwerk van Epstein bestond uit een groot aantal hooggeplaatste en beroemde personen.       

Wij hadden in eigen land ook een affaire met veel zwartgelakte documenten. Die affaire heette toen de ‘Toeslagenaffaire’ en betrof vele ouders die door de Belastingdienst werden gedupeerd omdat hun het stigma werd opgedrukt dat zij fraudeurs waren. Als gevolg hiervan moesten die ouders de ontvangen toeslagen terugbetalen. Een parlementair onderzoek bracht een groot onrecht aan het licht en er werd beloofd dit recht te zetten. Het bleek dat ministeries en ambtelijke diensten het zwartlakken royaal hanteerden. Het is te billijken als het gaat om onschuldige slachtoffers die beschermd moeten worden, maar niet om daders uit de wind te houden

Leugens die we graag geloven

Als we heel eerlijk zijn, willen veel mensen graag onwelgevallige zaken maskeren. Je schaamt je over iets uit het verleden of je voelt je schuldig over dingen die je niet goed hebt gedaan. In ieders levensboek staan mooie en lelijke dingen. Er komen memorabele dingen, maar ook momenten die je graag zou willen vergeten in voor. Schaamte en schuld kunnen je veel wroeging en verdriet geven. Dat leidt ertoe dat je dingen – figuurlijk gesproken – kunt hebben zwartgelakt die voor je te pijnlijk zijn om je te binnen te brengen.

Zo vertelt de Vlaamse Laurentine van Landeghem in haar boek De leugens die we graag geloven openhartig over een ingrijpende gebeurtenis in haar leven.  Alles stond toen nog in het teken van ‘je leeft maar één keer’. Zij probeerde zo veel mogelijk uit het leven te halen. Ze beschrijft hoe ze op een  bepaald moment in beschonken toestand met een mannelijke collega in bed was beland en seks met hem had. Zij hield daar een zwangerschap aan over, maar de consequentie daarvan zou een drastische wending naar het moederschap betekenen, iets waar zij niet aan toe was. De abortus die als enige optie voor haar resteerde, bracht een eenzame en afgrijselijke ervaring met zich mee.

Mede door deze gebeurtenis maakte zij een radicale verandering door en bekeerde zich tot het christelijke geloof. Vanaf dat moment deelde zij op conferenties en bijeenkomsten dat haar bestaan een volslagen nieuwe inhoud had gekregen. ‘Je leeft maar één keer’ betekende voor haar nu iets heel anders! Zij ziet terug op haar vroegere bestaan als een leven dat haar ‘verwarring en leegte bracht’. Zij getuigt in een voorwoord op haar boek dat het de Heere God is die haar draagt, want ‘Hij scheen licht in mijn duisternis en maakte mij nieuw’. Daar was wel een bekering en schuldbelijdenis voor nodig!

Wat is het een zegen als je leven zo in de storm komt dat je wordt uitgedreven tot God! Als je niet meer langer gelooft in de leugens die je worden voorgehouden en waar je in méé ging.

Zonde laat zich niet ontkennen

Laurentine van Landeghem  kwam er achter dat ‘zwartlakken’ geen zin heeft. Zelf gebruikt ze deze vergelijking niet, maar zegt dat ze besloten had ‘deze ervaring uit haar geheugen te wissen’. Is dat eigenlijk niet hetzelfde als zwartlakken? Je wilt dan iets uit je leven bannen alsof het niet gebeurd is. In psychologische termen heet het dat je dingen wilt wegstoppen of verdringen.  Maar de werkelijkheid is, dat dit niet zomaar op bevel of op wilskracht lukt. Zonde laat zich niet ontkennen of bagatelliseren, zo ervoer Laurentine van Landeghem op een zeer persoonlijke manier. Ze komt steeds weer tevoorschijn en drijft uit naar God. Je gaat dan van Hem uit naar jezelf kijken. Het is ermee zoals het in een gezang van de kerk der eeuwen staat:

God, enkel licht, voor wiens gezicht, niets zuiver wordt bevonden, ziet ons bevlekt, met schuld bedekt, misvormd door duizend zonden.

Dit is de werkelijkheid die ons in de Bijbel wordt geopenbaard, o.a. in Romeinen 3:9-18, hoewel het onze natuurlijke neiging is om zoveel mogelijk alles zwart te lakken wat niet door de beugel kan. Dat wordt dan volstrekt ongepast. Toedekken en verhullen gaat niet langer!

God, Die gaarne vergeeft

Ik denk dat wij in onze dagen ons ver verwijderd hebben van Wie God werkelijk is. Wij hebben innerlijk afscheid genomen van een toornende God en zijn niet meer bang voor het oordeel. We hoeven ons zogezegd niet vertwijfeld af te vragen of onze zonden zijn vergeven, want God is goed en vergeeft álles. We zijn de eeuwen van kerkelijke bangmakerij voorbij, zegt men dan. God is een goeiige God die alles door de vingers ziet en het beste met ons voor heeft. Hij kijkt met welgevallen naar ons, want we doet het goed! Er is een oud gezegde: ‘wie zichzelf spiegelt, spiegelt zich zacht!’ Durf het aan om samen met de Heilge Geest, ‘Die overtuigt van zonde, gerechtigheid en oordeel’ (Joh. 16:8) te kijken naar de zwartgelakte regels in je eigen levensboek.

Tegenover bovenstaande leugenachtige opvatting staat de onomstotelijke waarheid dat God in alle ‘verwarring en leegte’ rust en vervulling kan brengen als wij met de puinhoop van ons leven tot Hem gaan. Dan mogen wij het wonder meemaken dat uiteindelijk onze namen zullen staan in het Boek des Levens! God is namelijk een God Die gaarne vergeeft, als wij onze schuld belijden en met Hem onze weg willen gaan!

Ds. Yme Horjus