Het kompas van christelijke ethiek koerst op de scheppingsorde en de heilige Schrift. Het berust op waarheid. Dat kun je ontdekken, overal ter wereld. In dit artikel een verslag van een bezoek aan Armenië.
Armenië is een relatief klein land ten noorden van Iran en in het westen grenzend aan Turkije. Armenië heeft een bewogen geschiedenis. Ooit strekten de landen en “de bergen van Groot-Armenië”, zoals de kanttekenaren van de Statenvertaling erover spreken (Gen. 9:4), zich uit over landstreken die tegenwoordig deel zijn van Turkije en Syrië.
Hoe Armenië christelijk werd
Armenië is de oudste christelijke natie ter wereld. Thaddeus en Bartholomeus zouden er in de eerste eeuw reeds het evangelie verkondigd hebben. Zekerder is dat Armenië het eerste land was dat het christelijke geloof aannam als godsdienst van het rijk. In het jaar onzes Heeren 301 bekeerde koning Trdat zich tot het christelijk geloof. Dit had een tragische voorgeschiedenis. Hij liet een groep van nonnen vermoorden, die eerder naar Armenië gevlucht waren vanwege de grote christenvervolging door de Romeinse keizer Diocletianus. Ze dachten daar relatief veilig te zijn omdat de zuster van de Armeense koning christen was geworden. De koning zelf echter niet. Die wilde met één van de nonnen trouwen, die bekend stond om haar schoonheid. Maar dat ging natuurlijk niet. Diverse zusters, waaronder de beoogde bruid, stierven de marteldood. Het geestelijk centrum van Armenië, de oude stad Etchmiadzin, getuigt daar nog van. In de omgeving van de oude kathedraal staan verschillende andere oude kerken die verbonden worden met de marteldood van de vermoorde abdis en haar nonnen.
De man die uiteindelijk verantwoordelijk was voor de bekering van de koning was Gregorius. Hij was de zoon van de moordenaar van de vorige koning, die door christenen was opgevoed en zelf christen geworden. Volgens de overlevering zette Trdat hem ongeveer dertien jaar in een diepe putgevangenis, Khor Virap. Tegenwoordig is het een klooster, maar onder een eeuwenoude kapel bevindt zich nog steeds de gevangenis.
Via een nauwe opening klauterend en zeven meter afdalend met een steile ijzeren trap, bezocht ik deze belangrijkste pelgrimsplaats van het Armeense christendom. Via de diepten van lijden en gevangenschap maakte God een nieuw begin met Armenië. Daarvoor had Hij dit met de mensheid gedaan. Een bescheiden klimtocht buiten de kloostermuren bracht me naar een heuvel die uitkijkt op het gebergte Ararat, waar ooit de ark van Noach vaste grond vond. Ooit had Noach hier geofferd na een behouden vaart, door het oordeel heen. In deze zelfde omgeving. Het was een regenachtige middag, maar onverwacht zorgde dit voor een bijzondere ervaring. We zagen een regenboog op de plaats waar die voor het eerst verscheen als teken van Gods trouw.
Verdrukking van het Armeense volk
Voor het Armeense volk betekende dit evenzeer: “In de wereld zult gij verdrukking hebben, maar hebt goeden moed, Ik heb de wereld overwonnen” (Joh. 16:33). Vanaf de 5de eeuw is de geschiedenis van het Armeense volk gestempeld geweest door vervolging. Eerst veroverden de Perzen met hun Zarathustra religie een deel van Armenië. Later volgde de verdrukking door Arabische kalifaten. In de 10de eeuw de overname door Iraanse moslims en uiteindelijk de bezetting door het Turkse rijk. De massamoord op meer dan 1 miljoen Armenen door de Turken tussen 1915 en 1923 was het dieptepunt. Dit leidde tot een vluchtelingenstroom en de vorming van grote Armeense enclaves in het buitenland, waarvan die in de Verenigde Staten met anderhalf miljoen mensen een invloedrijke is. Op het ogenblik vormen de 3 miljoen inwoners in het moederland slechts een kwart van het totaal aantal Armeniërs ter wereld.
Abortusconferentie
Op de conferentie sprak ik over een andere massamoord. Tot 2005 werd abortus provocatus in Armenië gebruikt alsof het een vorm van contraceptie is. In sommige provincies werd bijna de helft van alle zwangerschappen beëindigd door abortus. Een directrice van een traumainstituut dat zich bezighoudt met de begeleiding van soldaten en weduwen, vertelde dat er tijdens de recente oorlog met Azerbeidzjaan ongeveer 5000 militairen sneuvelden, maar dat dit in schril contrast staat met de honderdduizenden abortuspillen die sinds 2020 zijn geïmporteerd. De afname van het aantal abortussen wordt grotendeels toegeschreven aan het gebruik hiervan. Een abortuspil is goedkoper dan een abortus of het aanschaffen van voorbehoedmiddelen. Op de achtergrond spelen economische factoren, oude gewoonten uit de Sovjettijd, en een gebrek aan levensheiliging.
Vanuit de scheppingsorde beschouwden de kerkvaders abortus als het wederrechtelijk nemen van menselijk leven. Het viel onder het gebod “Gij zult niet doden”. Ook Noach hoorde het bij de bergen van Ararat: “Wie des mensen bloed vergiet, zijn bloed zal door den mens vergoten worden; want God heeft den mens naar Zijn beeld gemaakt.” (Gen. 9:6) Het doden van nageslacht ging volgens de kerkvaders volledig in tegen de natuurlijke liefde die ouders voor hun kinderen hebben. De moderne wetenschap laat zien hoe ver dit ook biologisch gaat. Ongeboren kinderen delen cellen met hun moeder die tenminste tientallen jaren deel blijven vormen van het lichaam van de moeder. Bovendien verbiedt God het doden van medemensen in Zijn heilig Woord. De Bijbel laat zien dat God actief betrokken is bij de vorming van nieuw leven (Ps. 139). Het komt de mens niet toe om daarin eigenmachtig in te grijpen.
Deze waarheden werden in Armenië gewaardeerd en herkend. Juist in dat land met zijn abortusverleden. Geen cultuur van de dood, zoals in het westen, maar verlangen naar een cultuur van het leven. Tegenover het verbod om te moorden stelt God het gebod: “Maar gijlieden, weest vruchtbaar, en vermenigvuldigt” (Gen. 9:7)
Het begin van de maand oktober bracht ik op verzoek van de SGP door in Armenië, als ethicus en lector van Bijbels Beraad M/V vanwege een conferentie over abortus. Het provinciale statenlid Van Bruchem (Gelderland) en ondergetekende vormden de staatkundig gereformeerde delegatie. In Armenië wordt het doden van ongeboren leven door velen als een probleem gezien en gelukkig niet als een recht. De Nederlandse inbreng over het belang van de boodschap van de Bijbel en Gods scheppingsorde bij het nadenken over zwangerschapsafbreking werd positief ontvangen.
Het is mooi dat Bijbels Beraad M/V en de SGP die boodschap ook vandaag laten klinken, tot ver over ’s land grenzen.
Lees voor een uitgebreider verslag en meer foto’s de weblog van dr. Zuiddam: eerste indrukken, gebedsontbijt, Jerevan aan de voet van Ararat, bezoek aan Ararat, het abortusprobleem in Armenië.
