We hebben vaders nodig – niet alleen in het gezin 

Of je nu houdt van Vaderdag of niet, aandacht voor het vaderschap is belangrijk. Misschien wel meer dan ooit. We hebben vaders hard nodig. In gezin, kerk, samenleving. 

Omdat er in onze tijd best vaak negatief gedaan wordt over het moederschap, is aandacht voor moeders geboden. Maar vaders dan? De erosie van het vaderschap valt misschien minder op, maar is zeker zo ernstig – zodat er zelfs wel gesproken is over het vaderloze tijdperk. Terwijl we vaders zeker zo hard nodig hebben als moeders. 

Vergaderen of sporten 

Waar de oproep klinkt aan moeders dat thuis hun taak ligt, klinkt nogal eens het verwijt: ‘Zou je niet eens wat van de vaders zeggen? Zij zijn druk met hun werk en ’s avonds weer weg vanwege vergaderingen voor de kerk en allerlei besturen!’ Ja, er zijn er die terugblikkend op hun jeugd hun vader vooral zien als de grote afwezige. Het is misschien voor zulke vaders wat al te gemakkelijk (geweest) dat moeder de vrouw altijd thuis was. Terecht wordt dan aangevoeld, dat een afwezige vader schadelijk is voor de opvoeding. 

Maar laten we wel wezen: dat type vader is zeldzaam aan het worden. De meeste (jongere) vaders zeggen niet meer zo gemakkelijk ‘ja’. Voordat ze tot een kerkenraad of bestuur toetreden kijken ze eerst goed of hun gezin dat wel dragen kan.  

Veel vaker zien we in onze samenleving mannen die drie avonden in de week sporten, op zaterdagavond met hun vrouw (zonder kinderen) wat gaan drinken en minstens één week per jaar alleen met vrienden op vakantie gaan. En die sowieso als ze thuis zijn nog druk zijn met hun smartphone. Vaders die minder vader zijn. 

Vergaderen = vaderen 

Ik ben helemaal niet tegen vaders die ’s avonds nog vergaderen (en niet alleen omdat ik er zelf zo één ben). Zulke mannen zijn hard nodig. Niet om het vergaderen op zich, maar omdat inzet voor kerk en maatschappij dienstbaar en nodig is. Principiële doordenking, standvastige stellingname, een brede blik, oog voor het algemeen belang, dat zijn bij uitstek kwaliteiten die passen bij hoe God een man bedoeld heeft (zoals meesterlijk verwoord door C. S. Lewis). Daar zijn dus vaders en andere mannen nodig!  

Mannen buiten het gezin zijn nodig vóór het gezin! Kerkenraden, schoolbesturen, politieke partijen en maatschappelijke organisaties dienen ter bescherming van het –van alle kanten bedreigde– gezin. Wie voor zijn gezin wil zorgen, neme zijn verantwoordelijkheid in kerk en maatschappij! 

Ze zijn ook nodig voor die maatschappij. Er is zoveel nood, geestelijk, sociaal, psychisch. Gelukkig wordt er heel veel getuigenis en hulp gegeven zomaar, spontaan. Maar veel werk (ook evangelisatiewerk) heeft op zijn minst ook een beetje structuur nodig; daarom zijn stichtingen en besturen onmisbaar. Politieke organisaties eveneens. Net zoals vroeger het spreken in de poort (Spr. 31:23). 

Vader in het gezin 

Tegelijk, als dit vergaderen een eigen leven gaat leiden, dan is het de vraag hoe vaderlijk het nog is. De oefenplaats voor kerk en maatschappij is het gezin. Zeker jonge vaders moeten daarop focussen. Niet voor niets heetten de stadsbestuurders in het Oude Testament ‘oudsten’, en is deze term overgenomen in het Nieuwe Testament voor ambtsdragers (vergelijk Titus 2:2; overigens zonder daarmee jonge mannen uit te sluiten, 1 Tim. 4:12). Hoe dan ook, al die roepingen buitenshuis nemen niet weg dat de primaire taak ligt in het eigen gezin. 

De samenleving heeft het nodig vaders te zien die hun gezin in liefde leiden. Maar liefst 16% van de jeugd groeit op zonder vader. Hoe mooi is het als een puber die vaderloos opgroeit, mag aansluiten bij een vader die met zijn zoon een balletje trapt. Als een meisje uit een eenoudergezin mag mee-eten bij haar vriendinnetje, waar vader voorgaat in gebed en in gesprek is met zijn kinderen. 

Want dát is toch hoe een vader hoort te zijn. Wie vader wordt krijgt niet maar een (neven)taak erbij, maar ontvangt een levensinvulling, die vraagt om aandacht, toewijding en visie. Een vader zal verlangen dat zijn activiteiten binnen en buiten het gezin zó gericht zijn, dat hij bijdragen mag aan de vorming van kinderen die (door Gods genade) de Heere leren vrezen en dienen. 

Vader een verrader 

Een drukke agenda is daarmee niet per se in strijd. Wanneer kinderen zien dat een vader zichzelf verloochent ten dienste van God en de naaste, dan maakt dat diepe indruk. Dat is iets heel anders dan dat hij zichzelf profileert (als ambtsdrager, bestuurder of wat dan ook) en zijn gezin verloochent! Een vader kan daarin wel zichzelf, maar niet zijn kinderen een rad voor ogen draaien. 

Dat geldt ook voor wat hij naast het gezin doet. Een vader die wel vaak thuis is, misschien zelfs een ‘papadag’ neemt, maar als hij van huis is leeft voor zichzelf, die pleegt ook verraad aan zijn roeping. Kiezen voor feestjes, sporten of leuke dingen doen betekent simpelweg een weigering om volwassen te worden. 

Er zijn mannen die vanwege hun mentale gestel best wat tijd nodig hebben voor zichzelf (vroeger doken ze dan weg achter de krant). Waarschijnlijk kan niemand helemaal zonder. Maar in onze maatschappij lijken (jonge) mannen dit wel al te gemakkelijk als excuus te gebruiken om hun verantwoordelijkheid te ontlopen. 

Vader en werk 

Onze verantwoordelijkheid ontlopen kunnen we ook doen door onze beroepskeuze. Veel jongens gaan daarbij voor geld, ontwikkeling en aanzien. In zekere zin zijn dat mannelijke kwaliteiten – maar dan wel verkeerd gericht. Is accountancy, ict en management echt datgene wat kerk en maatschappij het meest nodig hebben? Ik denk eerlijk gezegd veeleer aan het onderwijs – en juist daar zijn zo bitter weinig mannen te vinden… Komt dat niet ook doordat we de roeping van het vaderschap niet genoeg verstaan? 

Kortom: om de vaderlijke roeping op te volgen behoeven we niet per se meer te doen, maar vooral andere keuzes te maken. Thuis en buitenshuis. 

Vaderlijke strijders 

Deze oproep aan vaders is misschien wel belangrijker dan zo’n oproep aan moeders. Nancy Pearcy schrijft: fathers matter more than mothers. Ik denk dat het hierdoor komt: een moeder is welhaast van nature moeder; een vader zal zich meer moeten inzetten, en zijn inzet maakt daarom meer verschil. 

En in een feminiserende samenleving als de onze, is vaderlijkheid eveneens urgent. In een inzichtgevend artikel beschrijft de linkse Dirk Lorré wat er gebeurt in een vaderloze maatschappij. Naar zijn idee is het helemaal niet zo dramatisch, maar wie de Bijbelse normen naast zijn artikel legt ziet het geheel anders. Het is een wereld waarin jongeren niet zozeer door het gezin worden opgevoed maar door de maatschappij, en niet zozeer vanuit vaste principes maar vanuit fluïde ‘minigeloofjes’. 

We zijn niet verlegen om doorgeslagen mannelijkheid, waarin het uiteindelijk gaat om zelfprofilering (zoals diep verwoord door Bisschop Irenei). We zijn verlegen om mannen die in hun vaderschap de Vader weerspiegelen en in hun leiderschap Christus. Zulke mannen zijn ‘gevaarlijk en goed’, zoals onlangs Jakob Hoekman schreef. 

Ik moet daarbij denken aan de laatste woorden van Psalm 127. Wat een heerlijk beeld geeft die Psalm (in combinatie met Psalm 128) van het gezinsleven. Waar dat wordt bedreigd, moet de wacht betrokken worden, door een vader die zijn zoons als het ware op zijn rug draagt. Zo’n waker mag tegelijk weten van de hemelse Wachter (Psalm 121), hoog boven hem en tegelijk zo innig nabij.