Genesis 3
1 DE slang nu was listiger dan al het gedierte des velds, hetwelk de HEERE God gemaakt had; en zij zeide tot de vrouw: Is het ook dat God gezegd heeft: Gijlieden zult niet eten van allen boom dezes hofs?
2 En de vrouw zeide tot de slang: Van de vrucht der bomen dezes hofs zullen wij eten;
3 Maar van de vrucht des booms die in het midden des hofs is, heeft God gezegd: Gij zult van die niet eten, noch die aanroeren, opdat gij niet sterft.
4 Toen zeide de slang tot de vrouw: Gijlieden zult den dood niet sterven;
5 Maar God weet, dat ten dage als gij daarvan eet, zo zullen uw ogen geopend worden; en gij zult als God wezen, kennende het goed en het kwaad.
6 En de vrouw zag dat die boom goed was tot spijze, en dat hij een lust was voor de ogen, ja, een boom die begeerlijk was om verstandig te maken; en zij nam van zijn vrucht en at; en zij gaf ook haar man met haar, en hij at.
7 Toen werden hun beider ogen geopend, en zij werden gewaar dat zij naakt waren; en zij hechtten vijgenboombladeren tezamen en maakten zich schorten.
8 En zij hoorden de stem van den HEERE God, wandelende in den hof, aan den wind des daags. Toen verborg zich Adam en zijn vrouw voor het aangezicht van den HEERE God in het midden van het geboomte des hofs.
9 En de HEERE God riep Adam en zeide tot hem: Waar zijt gij?
10 En hij zeide: Ik hoorde Uw stem in den hof, en ik vreesde, want ik ben naakt; daarom verborg ik mij.
11 En Hij zeide: Wie heeft u te kennen gegeven, dat gij naakt zijt? Hebt gij van dien boom gegeten, van welken Ik u gebood dat gij daarvan niet eten zoudt?
12 Toen zeide Adam: De vrouw, die Gij bij mij gegeven hebt, die heeft mij van dien boom gegeven, en ik heb gegeten.
Opstand
Genesis 3 is niet alleen het hoofdstuk van de zondeval, het is ook het hoofdstuk van een huwelijkscrisis. De eerste huwelijkscrisis om precies te zijn. Die crisis wordt veroorzaakt door de opstand van de mens tegen God. Aan die opstand zitten veel kanten. Eén aspect dreigen we misschien wat te vergeten: zowel de man als de vrouw gedragen zich niet zoals God het had bedoeld. Hun daden zijn niet in overeenstemming met de plaats die God aan hen heeft gegeven. Daar komt ellende van. Als we Gods orde bewaren, zal die orde ons bewaren. Als we ons daartegen verzetten, zal dat verzet als een boemerang terugkeren. Daarom is het goed om Genesis 3 eens te lezen met extra aandacht voor het huwelijk.
De vrouw is eerst verleid
Het eerste wat opvalt is dat de slang de vrouw verleidelijk toesprak – en niet de man! We kunnen ons afvragen waarom de duivel zo te werk ging. Meende de slang via de vrouw misschien gemakkelijker voet aan de grond te krijgen? Die gedachte wordt in de Bijbel niet ondersteund. Paulus schrijft wel dat “de slang Eva door haar arglistigheid bedrogen heeft” (2 Kor. 11:3). Daarmee zegt hij dat de slang arglistig is, en zegt hij niets over Eva. In 1 Timotheüs 2 gaat hij nog een stapje verder. Hij benadrukt daar dat de man onderwijs moet geven, en de vrouw zich hoort te laten onderwijzen. Daarvoor geeft hij twee argumenten:
- Adam is eerst gemaakt en daarna Eva (vers 13);
- Niet Adam maar Eva overtrad Gods gebod (vers 14).
Deze argumenten kunnen op ons vreemd overkomen, alsof Paulus hier zegt dat de vrouw minderwaardig is. Dat is niet het geval. Paulus geeft de vrouw ook niet eenzijdig de schuld van de zondeval. Het punt is dat de vrouw als eerste in zonde gevallen is. Had ze maar stand gehouden! Had ze de slang maar doorverwezen naar haar man! Maar Gods tegenstander wist haar in te palmen. En zonder haar man erin te kennen, at ze van de boom van de kennis van goed en kwaad. Hier ging Eva te snel. De vrouw kende haar plaats niet.
Ik denk dat dit actueel is. In een christelijk huwelijk is het van belang dat man en vrouw een eigen plaats hebben. Als je als vrouw een moeilijk gesprek met iemand gevoerd hebt en je zit ermee, hoef je dat niet alleen te dragen. Zoek eerst je Schepper en bespreek het met Hem. Spreek er dan met je man over, om samen te bedenken wat wijsheid is. Pas in de derde plaats kun je tot actie overgaan. Zo kun je veel brokken voorkomen.
En als je nu (erg om te zeggen) niet zo’n wijze man hebt? Als je man liever niet over moeilijke kwesties praat als hij uit zijn werk komt? Wat als hij zijn verantwoordelijkheid niet neemt? Dan mag je hem daarop aanspreken. Loop je tegen een muur op, misschien is het dan ook weer een teken van respect voor hem om te zoeken naar manieren waarop hij het wel ‘trekt’.
De man neemt zijn verantwoordelijkheid niet
Het is trouwens een oud probleem dat de man zijn verantwoordelijkheid niet neemt. Als Eva gegeten heeft, lezen we simpelweg: “en zij gaf ook haar man met haar, en hij at” (Gen. 3:6). Dat gaat opnieuw veel te snel, maar dan nu aan de kant van de man! Adam had heilig verontwaardigd moeten reageren. Want boos zijn op je vrouw (of je man) – dat mag zeker. Als er maar een goede reden voor is en als het maar met mate is. Wij zijn zo vaak onmatig en onterecht boos op elkaar. Over kleine dingen maken we ons verschrikkelijk druk, terwijl we elkaar in de grote dingen soms veel te veel vrijlaten. Maar de man draagt niet alleen de verantwoordelijkheid voor zichzelf, maar ook voor zijn vrouw, en – als ze die kregen – voor hun kind(eren). Dat schept verplichtingen. Dan kun je wellicht niet altijd meebewegen met je vrouw. Wat dan?
Laat me een voorbeeld geven. Je vrouw is gevoelig voor mode. Ze heeft weer eens wat nieuws gekocht. Jij vindt het mooi, maar vraagt je ook af of het nu nodig was om deze aanschaf te doen. Zou je dat dan niet in alle voorzichtigheid aan de orde kunnen stellen? (Mijn vrouw tekent hier overigens wel bij aan: “Liefst niet terwijl ze het aan je showt, maar wat later, anders valt het erg rauw op haar dak.”) Daarbij is het belangrijk om open te staan voor zelfkritiek. Want al pratend kom je er misschien achter dat je wel erg selectief zuinig bent… Goed, dat is dan ook weer een vrucht van het gesprek. IJzer scherpt men met ijzer! Daarvoor heeft de Heere man en vrouw aan elkaar gegeven. Om elkaar op te scherpen en zo geestelijk tot een zegen voor elkaar te zijn. Wat een wonder als je na zo’n (lastig) gesprek elkaar mag vinden aan de voet van het kruis en samen alles voor de Heere mag neerleggen: ‘Heere, leer ons Uw weg.’
Naakt
In Genesis 3 is het tegenovergestelde aan de hand. Man en vrouw zijn hier één in het kwade. Met alle gevolgen van dien. Want ze zijn vervolgens ook één in hun schaamte… Razendsnel proberen ze zich met vijgenbladeren te bedekken. Wat een triest beeld. Er loopt immers niemand anders rond in de hof! Maar man en vrouw schamen zich voor elkaar. Waar hun verschillende lichamen eerst louter reden tot vreugde en zuiver genot waren, geeft dat verschil nu weer afstand. Ze voelen zich weer… alleen.
Als we Genesis 3 lezen als pleidooi voor nudisme of naaktloperij (zo van: eigenlijk heeft God het anders bedoeld) hebben we er niets van begrepen. Hoe dwaas! Toen ik een keer met mijn vrouw (pas getrouwd, wat jong en naïef) een strandwandeling maakte en plotseling een man in ‘adamskostuum’ tegenkwam, kon ik het niet laten om het hem te zeggen: ‘We leven niet meer in het paradijs, meneer!’ Hij waardeerde dat overigens niet, wat ik me achteraf kon voorstellen. We bleken namelijk op een naaktstrand te zijn beland – en kozen maar snel een alternatieve route. Triest fenomeen, zo’n naaktstrand.
Nog triester vind ik het eerlijk gezegd als christenen zich nauwelijks bedekken. Hoe past dat bij Paulus’ oproep: “Desgelijks ook, dat de vrouwen, in een eerbaar gewaad, met schaamte en matigheid zichzelven versieren, niet in vlechtingen des haars, of goud, of paarlen, of kostelijke kleding; maar (hetwelk de vrouwen betaamt, die de godvruchtigheid belijden) door goede werken” (1 Tim. 2:9-10). Het lijkt wel alsof sommige christenvrouwen deze tekst tegenwoordig zo opvatten dat je matig moet zijn in de hoeveelheid stof om je lijf en je zo moet kleden dat je je schamen moet… We kunnen onze oordelen klaar hebben over de wereld, maar God oordeelt allereerst Zijn huis, de kerk! We hebben bekering nodig, ook als het gaat om onze kleding.
Kapot!
Dat de relatie tussen man en vrouw totaal stuk is, blijkt ook wel uit de manier waarop ze met elkaar omgaan. Als God de man als eerste (niet toevallig natuurlijk!) ter verantwoording roept, wijst hij razendsnel van zich af: “De vrouw, die Gij bij mij gegeven hebt, die heeft mij van dien boom gegeven, en ik heb gegeten” (vers 12). Wat verdrietig. Zijn prachtige vrouw, waar hij zo opgetogen over was, krijgt de schuld. En via een steek onder water krijgt zijn goedertieren Schepper, waar hij met liefdebanden aan verbonden was, er ook nog van langs: ‘U hebt haar gegeven!’. Alles is kapot. De relatie met God en als gevolg daarvan de relatie met elkaar. De eerste huwelijkscrisis is een feit.
Hoeveel zijn er daarna nog gevolgd? Wat wordt er geleden in huwelijken. Hoeveel echtscheidingen vinden wel niet plaats. Legers huwelijkstherapeuten, mediators en advocaten verdienen hun brood met deze ellende. Gevolg van Genesis 3. Kyrie eleison! Heere, ontferm U!
God ontfermt Zich
Ja, God ontfermt Zich. In die donkere tuin klinkt het uit Gods mond: En Ik zal vijandschap zetten tussen u en tussen deze vrouw, en tussen uw zaad en tussen haar zaad; datzelve zal u den kop vermorzelen, en gij zult het de verzenen vermorzelen (Genesis 3:15). Het wordt daar Advent. Gods belofte straalt als een licht in een donkere tuin, in een donker huwelijk, in een donker hart. Zo is God. Ook vandaag. Hij schenkt Zijn Zoon aan een verdorven wereld. Christus kwam in de gebrokenheid van ons bestaan. Om te helen, te herstellen. Allereerst de verbroken verhouding tussen God en mens. Maar vervolgens ook de verhouding tussen mensen. Ook binnen huwelijken. Hij heeft gedacht aan Zijn genade. En daarom alleen zijn Adam en Eva na hun huwelijkscrisis toch niet gescheiden.
